Amerykańskie reminiscencje

Amerykańskie reminiscencje

MAR 06, 2015
675 VIEWS
Amerykańskie reminiscencje

Gdzieś na przedmieściach San Francisco, a może w Teksasie, w swoim domu były amerykański żołnierz zmywa naczynia. Zabawnie wygląda w fartuchu żony stojąc przy zlewie, bo jeszcze dobrze nie zdjął munduru. Ledwie trzy miesiące temu wrócił do domu z misji w Iraku. W ciężkich buciorach i z całym żołnierskim dobytkiem przechadzał się po gruzach Ar-Ramadi. W pełnym napięciu ściskał broń obserwując każdy winkiel, każdą dziurę w ścianie, każde okno i ruch pomniejszych kamieni. Skręca w lewo za zdemolowanym sklepem mięsnym, w którym ostały się tylko haki. Za zakrętem jest ciszej, niż jeszcze przed chwilą. Nagle strzał! Ptak uderza w balkonowe okno. Żołnierz łapie nóż ze zlewu i odwraca się z krzykiem w stronę okna. Tak wygląda PTSD.

Najnowszy film Clinta Eastwooda „American Sniper” oparty na historii Chrisa Kyle’a jest dobrym motywem do opowiedzenia o chorobie psychicznej, która dotyka coraz większą rzeszą społeczeństwa zachodniego.

Chris Kyle był jednym z najlepszych amerykańskich snajperów. Narażał się codziennie na utratę życia w służbie swojemu wojsku, w którym służył okrągłe 10 lat. Zginął w 2013 roku już jako weteran wojenny w USA z rąk innego weterana, któremu pomagał walczyć z Zespołem Stresu Pourazowego (PostTraumatic Stress Disorder – PTSD).

Według statystyk w Stanach Zjednoczonych, gdzie problem jest największy, weterani wojenni stanowią 7% populacji. Od 2001 roku do 2013 przybyło 1,5 mln weteranów wojennych, ponad 240 tys. ma zdiagnozowane PTSD. Co 80 minut jeden były żołnierz popełnia samobójstwo. W 2013 roku na leczenie weteranów z Zespołem Department of Vaterans Affairs wydał 600 mln dolarów. Te liczby najlepiej pokazują z jak poważnym problemem mierzy się amerykańska służba zdrowia i wojsko.

Można się zastanawiać dlaczego aż tak roztrząsana jest sprawa tego zaburzenia, dlaczego tyle pieniędzy wydaje się na walkę z nim. Jednak PTSD to nie tylko depresja i powracający lęk. Przede wszystkim jest to uczucie ciągłego napięcia i ciągłego stanu gotowości do ucieczki. Jest to również problem endokrynologiczny (hormonalny). Podwyższony poziom noradrenaliny i adrenaliny rozregulowuje gospodarkę hormonalną. Taki długotrwały stan może skutkować bezsennością, a to kolejnymi fizjologicznymi komplikacjami. Dodatkowo pojawiają się natrętne myśli samobójcze, które jak już wspomniałem co jedną godzinę i dwadzieścia minut przechodzą w czyn. Warto również powiedzieć o odizolowaniu społecznym, wybuchach agresji i, co ważne, zachowaniach nie kontrolowanych przez świadomość. Wszystko to związane jest z powstałą traumą.

Neurologiczne wytłumaczenie powstawanie PTSD nie jest jednoznacznie określone. Badacze wciąż upatrują przyczyn tego zaburzenia w różnych mechanizmach mózgu. W większości jednak naukowcy traktują zespół stresu pourazowego jako nieprawidłowy mechanizm wzbudzenia. Jest on spowodowany nadwrażliwością i ciągłym pobudzeniem układu limbicznego (odpowiadającego za emocje). Za nadawanie znaczenia emocjonalnego docierającym do mózgu bodźcom odpowiada część układu limbicznego zwana ciałem migdałowatym, które według profesora Dennisa Charneya odgrywa istotną rolę w procesach wygaszania skojarzeń bodźców zewnętrznych (trzask drzwi) z przeżyciem traumatycznym (wybuch bomby). W pracy Psychologic mechanisms of posttraumatic stress disorder z 1993 roku profesor zauważa, że właśnie problemy z ciałem migdałowatym, a więc niemożliwość wygaszania łączenia bodźca wywołują nadmierne pobudzenie i lęki (np.: huk przypominający wybuch wywołuje reakcję jak przy prawdziwej eksplozji).

Wiadomo, że ciało migdałowate ma ogromną liczbę połączeń nerwowych z korą sensoryczna (odbierającą bodźce), co może być powodem wydobywania przez konkretne i bardzo specyficzne sygnały traumatycznych wspomnień. Obserwujemy wtedy tzw.: flashback, lub o wiele ładniej brzmiące „reminiscencje” (jak te we „W poszukiwaniu straconego czasu”). Charney zauważa także powstawanie w mózgu obwodów neuronalnych, struktur potęgujących bodźce i reakcje na nie.

W książce „The emotional brain” z 1996 roku znany profesor Joseph LeDoux sformował odmienną koncepcję. Jest ona dosyć skomplikowana nawet w podstawowej, skróconej formie, ale tłumaczy zachowania afektywne. Profesor LeDoux uważa, że impuls po dotarciu do wzgórza, które odpowiada za wstępną selekcję i odczytywanie bodźców zmysłowych może obrać dwie drogi: krótszą i dłuższą. Krótsza droga prowadzi przez wspomniane ciało migdałowate do podwzgórza (reguluje czynność układu dokrewnego, co poniekąd wpływa na ogólne podwyższenie adrenaliny i noradrenaliny, oraz  autonomiczny układ nerwowy – o tych kwestiach za chwilę), a następnie do pnia mózgu. Dłuższa droga to: kora przedczołowa, podwzgórze i pień mózgu. W przypadku obu przepływów bodźców zmysłowych prowadzą one do takich kojarzeń, w których świadomość chorego ma wpływ minimalny, wywołuje to reakcję afektywną, a wiec lęk, gniew i czynności pod wpływem tych emocji.

Bodźce przypominające choremu zdarzenie traumatyczne (wybuch, strzał) wywołują reakcję zwana noradrenergiczną we wszystkich wymienionych wyżej częściach mózgu. Noradrenalina to neurotransmiter, który fizjologicznie działa razem z adrenaliną w sytuacji silnego stresu.

W organizmie człowieka autonomiczny (a więc taki, którego działanie nie wymaga naszej decyzji) układ nerwowy dzieli się na sympatyczny i parasympatyczny. UN sympatyczny uaktywnia się wtedy, kiedy jesteśmy w sytuacji stresowej. Zaczyna wydzielać się adrenalina i noradrenalina, które wywołują wszystkie znane nam reakcje organizmu w stresie (szybsza praca serca, rozszerzone źrenice itd.). Natomiast UN parasympatyczny jest jego antagonistą, działa intensywnie w trakcie relaksu. W trakcie trwania traumatycznego wydarzenia następuje pobudzenie obu tych układów. Wówczas przy podwyższonym poziomie adrenaliny, intensyfikuje się działanie układu parasympatycznego.

Te wszystkie biologiczne aspekty pozwalają lepiej zrozumieć istotę kodowania traumatycznych zdarzeń w ludzkim mózgu i powstawanie zaburzeń takich jak PTSD. Naukowcy rozumieją dlaczego człowiek zachowuje się tak, a nie inaczej i tłumaczą objawy. Jednak prawdziwą pracę wykonują psychologowie i psychiatrzy.

Jedną z technik leczenia PTSD jest Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR), czyli desensytyzacja (odwrażliwianie) za pomocą ruchu gałek ocznych. Polega ona na ciągłym losowym wywoływaniu bodźców (ruch długopisu przed oczami, dotyk, dźwięk) u pacjenta w trakcie, kiedy jego zadaniem jest przypominanie sobie z najdrobniejszymi szczegółami zdarzenia traumatycznego. Inną metodą jest terapia poznawczo-behawioralna (TPB), składająca się z kilku faz. Najpierw pacjent musi zostać przygotowany, musi zrozumieć jak działa PTSD, skąd objawy (brak snu, reminiscencje itp.). Jest to etap edukacji. Następnie stosowana jest metoda ekspozycji, czyli de facto ciągłe przypominanie zdarzenia traumatycznego, które pod okiem specjalisty nie będzie powodowało lęku i agresji. Należy wytłumaczyć choremu, że przeżywanie na nowo tego zdarzenia nie jest związane z ponownym zagrożeniem, a jedynie uodporni go na emocje. „Pacjent przypomina sobie swoją traumę odpowiadając o niej w pierwszej osobie i czasie teraźniejszym, by najlepiej “przeżyć” to jeszcze raz w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach gabinetu terapeuty. – mówi Monika Kotlarek, prowadząca blog psycholog-pisze.pl – Takie przeżywanie na nowo powoduje zaakceptowanie lęku, uodpornienie się na niego, zmniejszenie poczucia winy i wstydu pacjenta. Poza tym pacjent zaczyna czuć, że odzyskuje kontrolę nad sobą, emocjami i życiem.”

Stosowana jest także farmakoterapia, która działa objawowo. Paroksetyna i sertralina ograniczają impulsywność i zmniejszają skłonności samobójcze. Karbamazepina ogranicza również objawy reminiscencyjne i łagodzi zachowania agresyjne, propranolol zwalcza reminiscencje, bezsenność i koszmary senne. Jednak w leczeniu PTSD najważniejsze jest odpowiednie naprzemienne stosowanie terapii farmakologicznej i psychologicznej, co ogranicza także zmiany osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej.

Zespół stresu pourazowego to gigantyczny problem w krajach takich jak USA, gdzie z roku na rok rośnie liczba weteranów mających w pamięci przerażające sceny wojennego cierpienia. To bardzo istotne by dobrze się nimi opiekować, chronić przed zaburzeniami wynikającymi z podjętej służby. Patrząc na Stany Zjednoczone widać jednak ogromny szacunek dla wszystkich amerykańskich żołnierzy i starania by im pomóc. Powszechna świadomość o PTSD i ten szacunek spowodowały, że proces zabójcy Chrisa Kyle’a był dla przysięgłych taki trudny, choć nie tak trudny jak dla setek tysięcy amerykanów i ich rodzin walka z chorobą.

Podziękowanie specjalne dla Moniki Kotlarek za pomoc z psychologicznymi aspektami terapii PTSD. Zapraszam na jej blog. Bardzo ciekawy! 

Bartosz Kabała

Bartosz Kabała

Student medycyny, zainteresowany literaturą i nauką, którą propaguje na Twitterze

PODOBNE ARTYKUŁY

Czy Wojsko Polskie budzi grozę?

Czy Wojsko Polskie budzi grozę? Popular

Chcę postawić zdecydowaną i prawdziwą tezę, że Siły Zbrojne RP są bez porównania i bezwzględnie najlepsze w subregionie Europy Środkowo-Wschodniej. Oczywiście, Wojsko Polskie ma wiele słabości na różnych obszarach: od

READ MORE
Wykorzystywanie śmierci operatora GROM przez polityków

Wykorzystywanie śmierci operatora GROM przez polityków Popular

W dniu dzisiejszym (1 września 2016 r.) posłanka Katarzyna Lubnauer w imieniu partii .Nowoczesna Ryszarda Petru, zażądała od Ministra Obrony Narodowej Antoniego Macierewicza, wyjaśnień w sprawie tragicznej śmierci operatora GROM. Posłanka Lubnauer

READ MORE
Trwa nabór do OS Commando dla kandydatów do Wojsk Specjalnych

Trwa nabór do OS Commando dla kandydatów do Wojsk Specjalnych Popular


Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/sztab/domains/sztab.org/public_html/wp-content/plugins/easy-social-share-buttons/includes/class-easy-social-share-buttons.php on line 773

Jeszcze tylko miesiąc pozostał zainteresowanym na złożenie wniosku przez kandydatów na żołnierzy Wojsk Specjalnych. 30 września 2016 r. upływa termin dla cywili ubiegających się o przyjęcie do Ośrodka Szkolenia „Commando”

READ MORE
Próba technologizowania twórczości operacyjnej

Próba technologizowania twórczości operacyjnej

Poniższy tekst jest odniesieniem do bardzo ciekawego wątku, wprowadzonego przez Piotra Wrońskiego w artykule „Nowy projekt PiS w przygotowaniu”, który ukazał się na łamach Naszego Dziennika. Technologizowanie operacyjnej pracy twórczej (prowadzenie wywiadu agenturalnego)

READ MORE
Ślepiec w fabryce okularów

Ślepiec w fabryce okularów


Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/sztab/domains/sztab.org/public_html/wp-content/plugins/easy-social-share-buttons/includes/class-easy-social-share-buttons.php on line 773

Wprowadzenie do obiegu publicznego terminu „Wojna Hybrydowa” jest prawdopodobnie jednym z większych sukcesów „zewnętrznych” specjalistów od prowadzenia działań „nieregularnych”. Z technicznej strony – preparując specoperacje psychologiczne – najpierw opracowuje się

READ MORE
Ustawa antyterrorystyczna – fakty i mity

Ustawa antyterrorystyczna – fakty i mity

Ustawa antyterrorystyczna wzbudza wśród obywateli wielkie emocje. Jak się jednak okazuje, w większości niepotrzebnie gdyż ów emocje podgrzewają głównie politycy, realizując swoje polityczne cele. Najczęściej bazują oni na niskich pobudkach, grając

READ MORE
Szczyt NATO w Rydze? Macierewicz krytykuje dezinformację niemieckich mediów

Szczyt NATO w Rydze? Macierewicz krytykuje dezinformację niemieckich mediów


Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/sztab/domains/sztab.org/public_html/wp-content/plugins/easy-social-share-buttons/includes/class-easy-social-share-buttons.php on line 773

Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/sztab/domains/sztab.org/public_html/wp-content/plugins/easy-social-share-buttons/includes/class-easy-social-share-buttons.php on line 773

Szef MON Antoni Macierewicz spotkał się z dziennikarzami po raz pierwszy w miejscu, gdzie w lipcu odbędzie się szczyt NATO, na Stadionie Narodowym. Wyjaśniał, że wszelkie publikacje o przeniesieniu szczytu

READ MORE
Polityczna gra służbami

Polityczna gra służbami

Służby są apolityczne, no przynajmniej z zasady. Podlegają cywilnemu nadzorowi, ba, nawet część z nich jest cywilna. Ów nadzór wynika z zasad funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Jednakże cywilny nadzór to

READ MORE
Wojskowy rytuał salutowania

Wojskowy rytuał salutowania

Stara maksyma mówi, że jak nas widzą tak nas piszą ma szczególne zastosowanie w wojsku. W dzisiejszych czasach kiedy to wystąpienia żołnierzy nie tylko są relacjonowane na żywo ale także

READ MORE
Muzeum tajne przez poufne: 1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Muzeum tajne przez poufne: 1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Mało kto wie o Izbie Pamięci Ofiar Terroru Komunistycznego mieszczącej się w podziemiach siedziby Służby Kontrwywiadu Wojskowego przy ul. Oczki 1. Ta trudna jak na muzeum lokalizacja jest przyczyną, że

READ MORE
Niemieckie błędne koło bezpieczeństwa

Niemieckie błędne koło bezpieczeństwa

Dzisiejsze (2 stycznia 2016 r.), internetowe wydanie Deutsche Welle informuje, iż Niemcy chcą zacieśnić współpracę ze służbami specjalnymi państw trzecich. Jest to pokłosie niedoszłych, sylwestrowych zamachów terrorystycznych w Monachium. W

READ MORE
Służby, uchodźcy, terroryzm, Ukraina, Rosja – rok 2015 na Sztab.org

Służby, uchodźcy, terroryzm, Ukraina, Rosja – rok 2015 na Sztab.org

Kończy się rok 2015, rok wielu wydarzeń i zmian, często tragicznych w skutkach. Na naszych łamach poruszaliśmy wiele tematów będących na ustach świata. Staraliśmy się przedstawiać wydarzenia i fakty nie

READ MORE
Ustawa antyterrorystyczna – konieczność czy nadmuchany balon

Ustawa antyterrorystyczna – konieczność czy nadmuchany balon

Polski rząd zapowiada wprowadzenie pierwszej w historii III RP ustawy antyterrorystycznej, mylonej przez dziennikarzy z zapisami o kontroli operacyjnej. Czy faktycznie potrzebujemy takiej ustawy, czy może wystarczy zmienić Ustawę o

READ MORE
Ochrona interesów RP i UE – relacja i wnioski z seminarium na WSPol

Ochrona interesów RP i UE – relacja i wnioski z seminarium na WSPol


Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/sztab/domains/sztab.org/public_html/wp-content/plugins/easy-social-share-buttons/includes/class-easy-social-share-buttons.php on line 773

W dniach 9 – 10 listopada 2015 r. na terenie Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie odbyło się międzynarodowe seminarium naukowe „Współpraca organów ścigania i innych instytucji państwowych w zakresie ochrony

READ MORE
Wojna w Donbasie – próba odwrócenia uwagi świata od aneksji Krymu

Wojna w Donbasie – próba odwrócenia uwagi świata od aneksji Krymu

Wojna w Donbasie stała się próbą odwrócenia uwagi świata od aneksji Krymu. Warto rozpatrzyć tą opcję w której wojna w Donbasie – to tylko sposób destabilizacji politycznej oraz ekonomicznej sytuacji

READ MORE