Co Brexit oznacza dla bezpieczeństwa Europy?

Co Brexit oznacza dla bezpieczeństwa Europy?

CZE 26, 2016
1886 VIEWS
Co Brexit oznacza dla bezpieczeństwa Europy?

Widmo Brexitu już nie straszy, ale stanowi fakt historyczny. 24-tego czerwca 2016 r. obudziliśmy się w innej Europie. Choć nie wiemy jeszcze w jakiej. Za mało upłynęło czasu, aby można było to wydarzenie obiektywnie ocenić. Z pewnością stan rzeczywistości, który pojawił się jest niezrozumiały i emocjonalnie trudny do przyjęcia dla opinii publicznej, mediów a nawet samych polityków, którzy pośrednio do tego doprowadzili. Wydaje się, że Brexit odsłonił pięć historycznych prawd od których narody nigdy się nie uwolnią.

Po pierwsze, Wielka Brytania potwierdziła fakt, że system międzynarodowy jest anarchiczny, ale nie w sensie jakiegoś rozdzierającego chaosu lub nieładu. Chodzi tutaj o coś innego, a mianowicie o podstawową zasadę, która mówi nam, że system składa się z suwerennych państw nad którymi nie istnieje żadna centralna władza np. Komisja Europejska. Gdyby region Śląska ogłosił odłączenie od Polski to Warszawa wysłałaby tam odział wojska, który szybko spacyfikowałby lokalnych śmiałków. Gdy Wielka Brytania wychodzi z UE Bruksela milczy, albo wyraża ubolewanie i prosi o nie wpadanie w histerię. Mówiąc wprost w stosunkach międzynarodowych nie istnieje coś takiego jak rząd nad rządami. Nie jesteśmy w stanie zdyscyplinować zdezorientowanego Albionu.

Po drugie wszystkie państwa posiadają – z natury rzeczy – jakieś zdolności militarne, które dają im możliwość szkodzenia lub nawet zniszczenia innych. Wielka Brytania jak mało kto jest posiadaczem takich środków zarówno konwencjonalnych jak i nuklearnych. Państwa z samej swojej genezy są potencjalnie niebezpieczne wobec siebie, szczególnie jeśli chodzi o te, które mają więcej uzbrojenia. Wielka Brytania niewątpliwie do nich należy. Oczywiście to nie oznacza, że Brytyjczycy zaatakują jakieś państwo europejskie, choć kontrola nad ich potencjałem zostanie wydatnie ograniczona – nawet pomimo członkostwa w NATO. Ale nikt nie może wykluczyć, że Wielka Brytania nie wykorzysta swojej potęgi wojskowej do polityki sprzecznej z interesem np. Europy Środkowo-Wschodniej lub nawet Zachodniej jako mocarstwo równoważące geostrategicznych graczy kontynentalnych (Francja, Niemcy, Rosja). To byłby powrót do „koncertu mocarstw” znanej koncepcji, kiedy na mapie politycznej Europy nie było miejsca dla Polski.

Po trzecie państwa nigdy nie mogą być pewne intencji innych państw. Europa zdawała sobie sprawę z groźby Brexitu, podjęto w tej sprawie nawet negocjacje zakończone sukcesem w lutym 2016 r. Jednak wynik referendum jest szokiem. Nie chodzi mi tutaj o to, aby postawić zarzut złych intencji wobec innych, ale w rzeczywistości nie wiemy, co jutro uczynią Holendrzy, Włosi, Francuzi czy w końcu Niemcy. W historii Europy występowało wiele możliwych powodów do wojen, ale żadna ofiara nigdy nie była pewna, jakie motywy stały za decyzją agresora. Działa to również w drugą stronę, intencje mogą szybko ulec zmianie więc dzisiejszy negatywny stosunek Wielkiej Brytanii do UE za dwa lub trzy lata, po zbilansowaniu strat i zysków, może być całkowicie inny. W każdym razie niepewność wobec zamiarów jest nieuchronna. To oznacza, że jedne narody nie mają nigdy pewności czy drugie nie posiadają wobec nich szkodliwych lub nawet ofensywnych planów (vide: Rosja – Ukraina 2014 r.).

Po czwarte celem każdego państwa jest przetrwanie. Wielka Brytania chce zachować za wszelką cenę swoją integralność terytorialną i suwerenność. Brytyjczycy chcą posiadać wpływ na swój porządek polityczny i społeczno-gospodarczy. Słowo „przetrwanie” dominuje nad innymi motywami. Wielka Brytania uważa, że coraz bliższy związek z UE tzw. ever closer union nie pozwoli im zachować autonomicznej pozycji. Aby państwa mogły prowadzić własną politykę najpierw muszą istnieć, dlatego z punktu widzenia genezy i historii narodów bezpieczeństwo jest najważniejsze, dopiero później występują inne interesy, i cele związane z rozwojem, dobrobytem, prestiżem i wpływami. Tak jak w życiu człowieka najważniejsze jest „być”, aby później „robić”.

Po piąte, państwa są to racjonalne podmioty. Zarówno Wielka Brytania jak i Polska są świadome zewnętrznego otoczenia i myślą strategicznie, czyli jak przetrwać w niesprzyjających warunkach. Tak więc Londyn jak i Warszawa, oraz pozostałe stolice w Europie, bez przerwy analizują wpływ swojego własnego działania na zachowanie innych i odwrotnie jak zachowanie pozostałych wpłynie na strategię Wielkiej Brytanii i Polski. Rządy poświęcają dużo uwagi i czasu na to jakie wystąpią długoterminowe i krótkoterminowe konsekwencje ich aktywności i reaktywności. Zmierzam do tego, że rząd brytyjski przed podjęciem decyzji o referendum musiał mieć pewność, że nawet wyjście UK z UE nie spowoduje stagnacji gospodarczej czy nawet upadku państwowości Wielkiej Brytanii. W podobnej sytuacji powinien być rząd polski, w końcu Brexit w wartościach relatywnych uderzy najbardziej w Polskę i jej obywateli. Choć po słowach szefa MSZ W. Waszczykowskiego, że będzie się modlił za pozostaniem Wielkiej Brytanii w UE można mieć wątpliwości, czy mamy plan „B”?. W każdym razie modlitwy nie zostały wysłuchane.

Jestem przeciwnikiem Brexitu uważam, że UK nie wyjdzie to na zdrowie, ale podziwiam styl i jakość brytyjskiej demokracji oraz jej organizację. Samo zliczenie głosów w kraju o populacji dwukrotnie większej niż w Polsce w kilka godzin po zamknięciu lokali referendalnych powinno poskromić komentarze niektórych polskich polityków na temat stylu i metody sprawowania władzy na Wyspach. W sensie atawistycznej geopolityki Wielka Brytania będzie teraz trochę przypominać Japonię, wyrzuconego wieloryba na brzeg plaży, zdezorientowanego, dogorywającego i być może nawet niebezpiecznego dla postronnych spacerowiczów. Z pewnością taki stan nie będzie sprzyjał Zachodniej Wspólnocie Bezpieczeństwa ani w wewnętrznych ani w zewnętrznych stosunkach. W swoim czasie NATO przeżywało podobny kryzys egzystencjalny, kiedy Francja wycofała się ze zintegrowanej struktury wojskowej w latach 1966-67 r. Wówczas remedium stanowiło przeniesienie siedziby tej instytucji do Belgii i tzw. „Raport Harmela” – strategia elastycznego reagowania. Po długich latach w 2009 r. Francja powróciła do Sojuszu w 60 rocznicę jego powstania. Wyrażam jedynie nadzieję, że Brytyjczycy będą potrzebowali dużo mniej czasu, aby dojrzeć do tej samej decyzji.

Artur Brzeskot
Absolwent Uniwersytetu Szczecińskiego Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych oraz Katedry Badań nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert European Institute for Strategic Studies. Zainteresowania: stosunki międzynarodowe teoria i praktyka

PODOBNE ARTYKUŁY

Realpolitik Rzeczypospolitej

Realpolitik Rzeczypospolitej

W pierwszych wersach tego eseju chcę zaznaczyć, że wszystkie zawarte w nim przewidywania odnoszące się do Realpolitik Rzeczypospolitej mogą pojawić się, jeśli Ameryka i Europa przestaną ignorować logikę anarchii międzynarodowej

READ MORE
Jakie interesy ma Polska?

Jakie interesy ma Polska?

Nadrzędny cel strategii zagranicznej Polski to zapewnienie pokoju i dobrobytu narodowi polskiemu. W osiągnięciu tego celu, za sprawę najwyższej wagi, Polska zawsze uważała obronę swojego terytorium. W ostatnich dekadach, po

READ MORE
Gazociąg OPAL a sprawa polska

Gazociąg OPAL a sprawa polska

Pod koniec roku 2016 Polska wnioskowała do Trybunału Sprawiedliwości UE o zawieszenie wykonania kontrowersyjnej decyzji Komisji Europejskiej, która będąc korzystną dla rosyjskiego koncernu Gazprom, stanowiła zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego Europy

READ MORE
Refleksje po 53. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium

Refleksje po 53. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium

Transatlantyckie partnerstwo między Stanami Zjednoczonymi, a Europą przez przeszło 50 lat stanowiło podstawę dla wielkiej strategii USA, czyli zamorskiego równoważenia (więcej o tej strategii: Artur Brzeskot – Jaka strategia może odrodzić

READ MORE
Antidotum na intelektualną truciznę

Antidotum na intelektualną truciznę Popular

Cywilizacja europejska stoi w obliczu konfrontacji z zupełnie nowym zagrożeniem. Na chwile obecną, przegrywa tę konfrontację przede wszystkim na kluczowej płaszczyźnie – intelektualnej. Wyraźnie widoczny jest brak instrumentów skutecznej reakcji

READ MORE
Kultura relacji – II Międzynarodowa Konferencja Naukowa

Kultura relacji – II Międzynarodowa Konferencja Naukowa

W dniach 22-24.02.2017 w gościnnych progach Pałacu i Folwarku Galiny odbędzie się: II Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kultura Pokoju”. Hasło przewodnie tegorocznej konferencji to: „KULTURA RELACJI”. Celem konferencji jest rzeczowa wymiana

READ MORE
Jaka strategia może odrodzić wielkość USA i Polski?

Jaka strategia może odrodzić wielkość USA i Polski?

Po raz pierwszy w najnowszej historii politycznej Stanów Zjednoczonych duża liczba Amerykanów otwarcie zaczęła kwestionować wielką strategię ich kraju. W kwietniu 2016 r. według sondażu Pew 57% obywateli USA wyraziło

READ MORE
Dlaczego przegrana Clinton jest dobrą nowiną dla Polski?

Dlaczego przegrana Clinton jest dobrą nowiną dla Polski?

W Polsce większość publicystów, a nawet niektórzy amerykaniści, kiedy próbowali znaleźć argument przeciwko Hillary Clinton wymieniali przede wszystkim reset między USA i Rosją. W ich mniemaniu był on szkodliwy dla

READ MORE
Waszyngton vs Moskwa: możliwy zwrot o 180 stopni?

Waszyngton vs Moskwa: możliwy zwrot o 180 stopni?

Sondaże przedwyborcze w Stanach Zjednoczonych pokazują, iż kandydat partii republikańskiej Donald Trump ma duże poparcie wśród społeczeństwa amerykańskiego. Mimo ostatnio przegranych debat zajmuje on czołowe miejsce w rankingach politycznych i

READ MORE
Sprawa śmigłowców dla Polski politycznym balonem

Sprawa śmigłowców dla Polski politycznym balonem Popular

Polska scena polityczna a za nią świat mediów żyje niezrealizowanym kontraktem na francuskie śmigłowce Caracal dla polskiej armii. Niestety wszystkie strony – tak naprawdę politycznego i emocjonalnego – konfliktu żyją

READ MORE
Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Pod koniec 2015 r. medialne poruszenie w kraju wyzwoliły słowa podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Tomasza Szatkowskiego o ewentualnej możliwości przekazania Polsce broni atomowej przez USA. Z powodu informacyjnego

READ MORE
Suwerenność przemysłowa

Suwerenność przemysłowa

Streszczenie dla niecierpliwych: NIE CZARUJMY SIĘ! Inspektorat Uzbrojenia jest sformowaną przez Ministra Obrony Narodowej jednostką organizacyjną odpowiedzialną za pozyskiwanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Obecne kierownictwo

READ MORE
Czy Wojsko Polskie budzi grozę?

Czy Wojsko Polskie budzi grozę? Popular

Chcę postawić zdecydowaną i prawdziwą tezę, że Siły Zbrojne RP są bez porównania i bezwzględnie najlepsze w subregionie Europy Środkowo-Wschodniej. Oczywiście, Wojsko Polskie ma wiele słabości na różnych obszarach: od

READ MORE
Turecki EXIT z NATO?

Turecki EXIT z NATO? Popular

Ostatnie relacje Turcji z Rosją a także z USA, a tym samym z NATO, uległy zmianie o 180 stopni. Aby bardziej przybliżyć okoliczności w jakich doszło do zmian, należy przeanalizować

READ MORE
Cele pokazu siły Putina

Cele pokazu siły Putina Popular

Władze i społeczeństwa państw strefy euroatlantyckiej z niepokojem patrzą na aktualną działalność prezydenta Rosji Władimira Putina. Czy faktycznie należy się obawiać rosyjskich manewrów? Jakie cele przyświecają rosyjskiemu przywódcy? Jak pokazuje

READ MORE