Czy milczenie jest złotem? Nie gdy chodzi o najważniejszy przetarg obronny RP!

Czy milczenie jest złotem? Nie gdy chodzi o najważniejszy przetarg obronny RP!

STY 30, 2015
602 VIEWS
Czy milczenie jest złotem? Nie gdy chodzi o najważniejszy przetarg obronny RP!

Wyrzutnia Patriot Bundes399

W ostatnich tygodniach zarówno branżowe jak i powszechne media donoszą o kłopotach, jakie w Stanach Zjednoczonych ma oferowany w polskim postępowaniu na system obrony powietrznej i antyrakietowej zestaw Patriot. Od obcinania przez Kongres funduszy na jego modernizację (ma już 40 lat) – do złej oceny niezawodności radaru i opóźnienia integracji najnowocześniejszej i oferowanej Polsce antyrakiety – wszystko to musi niepokoić, bo z przyczyn politycznych „opcja amerykańska” nie budzi wątpliwości. Jednak polskie Ministerstwo Obrony Narodowej przyjęło taktykę milczenia: nie komentowania doniesień zza oceanu i zbywania pytań dziennikarzy. Złą taktykę.

W takiej ocenie, złej praktyki MON, nie chodzi mi bynajmniej o partykularny interes własny – dziennikarza jakoś zaangażowanego w debatę o bezpieczeństwie naszego kraju ani chciwego informacji reportera, który za wszelką cenę chciałby uzyskać reakcję oficjalnych czynników na niepokojące doniesienia. Chodzi mi o coś dużo ważniejszego: przejrzystość największych zamówień zbrojeniowych, w szczególności tego o strategicznym znaczeniu, jakie niewątpliwie posiada przyszły polski system obrony powietrznej i antyrakietowej „Wisła”. Zaangażowanie w sam zakup – nie uwzględniając kosztów transferu technologii do polskiego przemysłu zbrojeniowego, kosztów obsługi i użytkowania sprzętu ani jego przyszłych niezbędnych modernizacji – od kilkunastu do kilkudziesięciu miliardów złotych (w zależności od tego czy liczyć najwyższy szczebel obrony z osobna czy całość systemu trójwarstwowego) wymaga – mogłoby się zdawać – rzetelnego informowania opinii publicznej i podatników  o podejmowanych decyzjach oraz toku postępowania. W tym, reagowania na rozwój wypadków, zwłaszcza gdy te rozwijają się w negatywny sposób.

Tymczasem MON w zasadzie od początku postępowania, które trwa już w obecnej odsłonie ponad dwa lata, a wliczając wcześniejsze przymiarki dwukrotnie dłużej, jest nadwyczaj oszczędne w dzieleniu się najbardziej podstawowymi danymi. Na przykład, na dobrą sprawę nie ma zakreślonego terminu zakończenia postępowania. Owszem, w Planie Modernizacji Technicznej widnieją daty, ale przecież ulegały one zmianie: z 2014 na koniec 2014, potem na początek 2015, teraz min.Mroczek mówi o „tym roku” jako czasie wyboru dostawcy systemu. Jak wiadomo, sam wybór dostawcy, nie musi wcale oznaczać podpisania kontraktu. Przypomnę, że w PMT nadal figuruje rok 2018 jako termin dostawy, co dla ekspertów jest datą oczywiście nierealistyczną. Ale również tak zwana tymczasowa zdolność operacyjna, polegająca na dostarczeniu Polsce zestawów z zapasów sił zbrojnych krajów-oferentów – przed dostawą zamówionych systemów w wymaganej konfiguracji – nie została wystarczająco opisana i doprecyzowana. Nie wiemy ile i jakich baterii trafi do Polski „pomostowo”, w przypadku każdego z zaledwie dwóch oferentów w obecnej fazie postępowania. Nie wiemy jak ich dostarczenie ma być rozliczone w całym kontrakcie. Nie wiemy – co nie daj Boże, ale jest teoretycznie możliwe – co się stanie, gdy będzie trzeba ich użyć. Będą bowiem przecież własnością odpowiednich sił zbrojnych: Francji czy Stanów Zjednoczonych, a nie własnością Polski. Takie znaki zapytania można mnożyć. Ale nie one martwią najbardziej.

220 247

Najbardziej niepokoi brak reakcji na to, co płynie z oficjalnych  źródeł w USA, mianowicie pogarszającej się oceny systemu Patriot w jego obecnym kształcie i widocznego braku zaangażowania politycznego w proponowaną przez oferenta modernizację. Owszem, Siły Lądowe USA przyrzekły kiedyś, że będą używać Patriotów jeszcze bardzo długo, do 2048 roku. Ale aby to było realne, pochodzący z ery „lampowej” system, modernizowany tylko cząstkowo, musi przejść głęboką metamorfozę. Tymczasem od trzech lat co roku wnioski budżetowe U.S. Army na modernizację Patriotów są obcinane, ta sama U.S. Army zapowiada za dwa lata przetarg na nowy radar dla swojego systemu przeciwlotniczego, ta sama U.S. Army wybiera system dowodzenia i lączności konkurentów z Northrop Grummana i nakazuje integrację z Patriotem – zresztą przebiegającą z problemami – najnowszej antyrakiety Lockheed Martina PAC-3 MSE. Pytanie co na końcu tych prac zostanie z systemu firmy Raytheon, poza nazwą?

To jednak sprawa przyszłości. Już teraz, a mówi o tym raport za zeszły rok Biura Dyrekcji ds. Prób Operacyjnych i Ewaluacji Pentagonu – czyli głównego „testera broni” Stanów Zjednoczonych – system Patriot ma problemy z osiągnięciem wymaganych poziomów niezawodności, głównie – jak podają amerykańskie  źródła – przez przestarzały radar. Ponieważ nie ma pieniędzy na jego głęboką modernizację, U.S. Army przyjmuje na siebie to ryzyko i kontynuuje integrację PAC-3 MSE… zapewne wobec bliskiej perspektywy pozyskania zupełnie nowego radaru po przetargu w 2017 roku. Ale nie będzie to ten sam radar, który znalazł się w ofercie Raytheona dla Polski. Nam zaproponowano unikatową konstrukcję, polegającą na dodaniu do przedniej nieruchomej i widzącej cele w promieniu 120 sopni anteny, dwóch mniejszych z tyłu po bokach – tak by spełnić wymaganie radaru o pełnym dookólnym pokryciu. Nie ma jej jednak fizycznie, to jedynie koncepcja, zamiar przeprowadzenia pracy badawczo-rozwojowej, którą ktoś będzie musiał sfinansować. A jeśli zacytować min.Mroczka z listopadowej konferencji w MON, „system obrony powietrznej średniego zasięgu dla Polski w żadnym wypadku nie powinien być pracą badawczo-rozwojową”.

Do żadnej z tych kwestii, mimo dziesiątków tekstów w prasie i pewnie setek pytań od dziennikarzy, MON się na serio nie odniosło, powtarzając tylko w kółko że „nie jego sprawą jest komentowanie kłopotów oferenta”, „nie może omawiać zawartości oferty” ani „nie będzie się angażował w walkę lobbystów”. Takie tłumaczenie, z przykrością trzeba to powiedzieć, trudno traktować poważnie, ono samo zresztą kreuje ogromne pole do spekulacji, polegania na podszeptach lobbystów, publikowania cząstkowych, bo pozbawionych głosu drugiej strony, tez. Zwłaszcza, gdy pojawiają się już otwarcie formułowane podejrzenia i zarzuty, że to Polska ma „uratować” finansowo przyszłość modernizacji Patriota…

Sam Raytheon już zapowiedział (dziś rano odbyłem z nimi rozmowę) że odniesie się do całego pakietu wątpliwości i pytań w przyszłym tygodniu. Jego prawo – jego obowiązek. Trudno jednak nie odnieść wrażenia, że w całej tej trudnej sytuacji to oferent poważniej traktuje polską opinię publiczną i podatnika niż to robi resort obrony narodowej. W tak poważnych sprawach milczenie nie może być złotem.

Marek Świerczyński
Analityk i dziennikarz. Specjalizacje: zbrojeniówka, obronność i bezpieczeństwo
  • Jarosław Lesner

    Panie red może zrobiłby pan analizę wszystkich ofert jako znawca tematu z plusami i minusami każdej z nich żeby społeczeństwo miało jakiś ogląd sytuacji bo inaczej to nie za bardzo można się zorientować w czym problem.

    • nie za bardzo jest co analizować, koń jaki jest każdy widzi – a jeśli decyzja jest polityczna, tym bardziej porównywanie technikaliów nie ma sensu…

PODOBNE ARTYKUŁY

Realpolitik Rzeczypospolitej

Realpolitik Rzeczypospolitej

W pierwszych wersach tego eseju chcę zaznaczyć, że wszystkie zawarte w nim przewidywania odnoszące się do Realpolitik Rzeczypospolitej mogą pojawić się, jeśli Ameryka i Europa przestaną ignorować logikę anarchii międzynarodowej

READ MORE
Jakie interesy ma Polska?

Jakie interesy ma Polska?

Nadrzędny cel strategii zagranicznej Polski to zapewnienie pokoju i dobrobytu narodowi polskiemu. W osiągnięciu tego celu, za sprawę najwyższej wagi, Polska zawsze uważała obronę swojego terytorium. W ostatnich dekadach, po

READ MORE
Gazociąg OPAL a sprawa polska

Gazociąg OPAL a sprawa polska

Pod koniec roku 2016 Polska wnioskowała do Trybunału Sprawiedliwości UE o zawieszenie wykonania kontrowersyjnej decyzji Komisji Europejskiej, która będąc korzystną dla rosyjskiego koncernu Gazprom, stanowiła zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego Europy

READ MORE
Refleksje po 53. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium

Refleksje po 53. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium

Transatlantyckie partnerstwo między Stanami Zjednoczonymi, a Europą przez przeszło 50 lat stanowiło podstawę dla wielkiej strategii USA, czyli zamorskiego równoważenia (więcej o tej strategii: Artur Brzeskot – Jaka strategia może odrodzić

READ MORE
Antidotum na intelektualną truciznę

Antidotum na intelektualną truciznę Popular

Cywilizacja europejska stoi w obliczu konfrontacji z zupełnie nowym zagrożeniem. Na chwile obecną, przegrywa tę konfrontację przede wszystkim na kluczowej płaszczyźnie – intelektualnej. Wyraźnie widoczny jest brak instrumentów skutecznej reakcji

READ MORE
Kultura relacji – II Międzynarodowa Konferencja Naukowa

Kultura relacji – II Międzynarodowa Konferencja Naukowa

W dniach 22-24.02.2017 w gościnnych progach Pałacu i Folwarku Galiny odbędzie się: II Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kultura Pokoju”. Hasło przewodnie tegorocznej konferencji to: „KULTURA RELACJI”. Celem konferencji jest rzeczowa wymiana

READ MORE
Jaka strategia może odrodzić wielkość USA i Polski?

Jaka strategia może odrodzić wielkość USA i Polski?

Po raz pierwszy w najnowszej historii politycznej Stanów Zjednoczonych duża liczba Amerykanów otwarcie zaczęła kwestionować wielką strategię ich kraju. W kwietniu 2016 r. według sondażu Pew 57% obywateli USA wyraziło

READ MORE
Dlaczego przegrana Clinton jest dobrą nowiną dla Polski?

Dlaczego przegrana Clinton jest dobrą nowiną dla Polski?

W Polsce większość publicystów, a nawet niektórzy amerykaniści, kiedy próbowali znaleźć argument przeciwko Hillary Clinton wymieniali przede wszystkim reset między USA i Rosją. W ich mniemaniu był on szkodliwy dla

READ MORE
Waszyngton vs Moskwa: możliwy zwrot o 180 stopni?

Waszyngton vs Moskwa: możliwy zwrot o 180 stopni?

Sondaże przedwyborcze w Stanach Zjednoczonych pokazują, iż kandydat partii republikańskiej Donald Trump ma duże poparcie wśród społeczeństwa amerykańskiego. Mimo ostatnio przegranych debat zajmuje on czołowe miejsce w rankingach politycznych i

READ MORE
Sprawa śmigłowców dla Polski politycznym balonem

Sprawa śmigłowców dla Polski politycznym balonem Popular

Polska scena polityczna a za nią świat mediów żyje niezrealizowanym kontraktem na francuskie śmigłowce Caracal dla polskiej armii. Niestety wszystkie strony – tak naprawdę politycznego i emocjonalnego – konfliktu żyją

READ MORE
Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Pod koniec 2015 r. medialne poruszenie w kraju wyzwoliły słowa podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Tomasza Szatkowskiego o ewentualnej możliwości przekazania Polsce broni atomowej przez USA. Z powodu informacyjnego

READ MORE
Suwerenność przemysłowa

Suwerenność przemysłowa

Streszczenie dla niecierpliwych: NIE CZARUJMY SIĘ! Inspektorat Uzbrojenia jest sformowaną przez Ministra Obrony Narodowej jednostką organizacyjną odpowiedzialną za pozyskiwanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Obecne kierownictwo

READ MORE
Czy Wojsko Polskie budzi grozę?

Czy Wojsko Polskie budzi grozę? Popular

Chcę postawić zdecydowaną i prawdziwą tezę, że Siły Zbrojne RP są bez porównania i bezwzględnie najlepsze w subregionie Europy Środkowo-Wschodniej. Oczywiście, Wojsko Polskie ma wiele słabości na różnych obszarach: od

READ MORE
Turecki EXIT z NATO?

Turecki EXIT z NATO? Popular

Ostatnie relacje Turcji z Rosją a także z USA, a tym samym z NATO, uległy zmianie o 180 stopni. Aby bardziej przybliżyć okoliczności w jakich doszło do zmian, należy przeanalizować

READ MORE
Cele pokazu siły Putina

Cele pokazu siły Putina Popular

Władze i społeczeństwa państw strefy euroatlantyckiej z niepokojem patrzą na aktualną działalność prezydenta Rosji Władimira Putina. Czy faktycznie należy się obawiać rosyjskich manewrów? Jakie cele przyświecają rosyjskiemu przywódcy? Jak pokazuje

READ MORE
Przedwyborcza Francja w relacjach z Rosją

Przedwyborcza Francja w relacjach z Rosją

Marine Le Pen, kandydatka na prezydenta Francji w wyborach 2017 – jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci politycznych Europy. Jej skrajnie prawicowe wypowiedzi dotyczące przyszłości UE, relacji z Rosją albo

READ MORE
Więźniowie polityczni Kremla

Więźniowie polityczni Kremla

Historia Nadiyi Savchenko, do niedawna więźnia politycznego Putina, była jedną z najbardziej medialnych spraw na całym świecie. Dzisiaj, deputowana od partii „Batkiwszczyna” w Radzie Najwyższej Ukrainy Nadiya reformuje kraj, próbuje

READ MORE
Polska jako jedyna w Europie znacząco zwiększy budżet obronny

Polska jako jedyna w Europie znacząco zwiększy budżet obronny

Sytuacja gospodarcza i pozostające na niezmiennym poziomie budżety państw na obronność powodują, że gospodarka światowa coraz bardziej uniezależnia się od rozwoju sektora wojskowego. Wydatki 50 państw-liderów w dziedzinie obronności będą

READ MORE
Amerykańska tarcza przeciwrakietowa w Europie

Amerykańska tarcza przeciwrakietowa w Europie

W ostatniej dekadzie Stany Zjednoczone kilka razy zmieniały swoje plany dotyczące tzw. „tarczy przeciwrakietowej” w Europie. Wątek ten dotyczył również Polski w 2009 r., kiedy administracja prezydenta Obamy ogłosiła realizację

READ MORE
Nasza Nadiya

Nasza Nadiya Popular

25 maja o godzinie 15:00 ukraińskiego czasu na lotnisku w Kijowie wylądował samolot, który przywiózł naszą Nadije do domu. Ukraiński pilot Nadiya Savchenko, która trafiła do niewoli rosyjskiej, podczas walk

READ MORE
My vs Oni: niewypowiedziana wojna współczesnych czasów

My vs Oni: niewypowiedziana wojna współczesnych czasów

Dramatyczny konflikt na Bliskim Wschodzie spowodował śmierć setki tysięcy ludzi, z których połowa to  były dzieci. Domy większości migrantów są zniszczone, nie mają oni zapewnionych podstawowych warunków do życia. Ci, którym udało

READ MORE
Ukraina vs Rosja: przyszłość ukraińsko-rosyjskich relacji

Ukraina vs Rosja: przyszłość ukraińsko-rosyjskich relacji

Od 2014 roku pomiędzy Rosją, a Ukrainą trwa wojna hybrydowa. Liczne spotkania liderów wielkich mocarstw oraz działania międzynarodowej dyplomacji nie są w stanie rozwiązać konfliktu w Donbasie. Ciągłe negocjacje nie

READ MORE
Operacje humanitarne elementem bezpieczeństwa państwa

Operacje humanitarne elementem bezpieczeństwa państwa

Stosując prosty, dychotomiczny podział  bezpieczeństwa na wewnętrzne i zewnętrzne i jednocześnie nakładając na niego kalkę z interesami i celami narodowymi, możemy łatwo zaobserwować, że wzmacnianie np. poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego poprzez

READ MORE
Tureckie szachy czyli geopolityka XXI wieku

Tureckie szachy czyli geopolityka XXI wieku

Przemyślane działania tureckiego rządu przynoszą oczekiwane skutki, Ankara doskonale wykorzystuje zaistniałe okoliczności do realizacji swych politycznych celów na arenie międzynarodowej, przez co Turcja staje się coraz ważniejszym graczem światowej rozgrywki

READ MORE
Analiza porównawcza mediów rosyjskich, polskich oraz ukraińskich pod kątem sposobu komentowania wojny na wschodzie Ukrainy

Analiza porównawcza mediów rosyjskich, polskich oraz ukraińskich pod kątem sposobu komentowania wojny na wschodzie Ukrainy

Wstęp Ostatnie wydarzenia na Ukrainie stały się początkiem zmian tego państwa. „Rewolucja godności” udowodniła, że naród ukraiński ma silną tożsamość, a państwo ukraińskie jest na drodze do zmian w kierunku

READ MORE
Zmiana stosunków niemiecko-rosyjskich w świetle wydarzeń na Ukrainie 2013 – 2015

Zmiana stosunków niemiecko-rosyjskich w świetle wydarzeń na Ukrainie 2013 – 2015

Wydarzenia na Ukrainie w latach 2013 – 2015 stały się jednym z najcięższych okresów w historii tego państwa. Rewolucja godności, aneksja Krymu i nadal trwająca wojna w Donbasie, stały się

READ MORE
Kryzys w Europie czyli zimnowojenny poker

Kryzys w Europie czyli zimnowojenny poker

Obecnie jesteśmy świadkami największego kryzysu tzw. okresu pozimnowojennego. Kryzysu światowego przez wielkie K, mamy do czynienia z geopolityczną walką wpływów, odradzaniem się mocarstwowych zapędów, falami uchodźców, wielką wędrówką ludów na

READ MORE