„Natychmiastowa akcja” – recenzja na 20-lecie

„Natychmiastowa akcja” – recenzja na 20-lecie

MAR 01, 2015
772 VIEWS
„Natychmiastowa akcja” – recenzja na 20-lecie

Przyznaję to na wstępie – nie będę w tym tekście obiektywny. Trudno zresztą zachować obiektywizm w przypadku recenzji książki, która w pewien sposób ukształtowała światopogląd autora owej recenzji. A „Natychmiastowa akcjaAndy’ego McNaba zdecydowanie jest jedną z takich książek. Dlaczego o niej piszę? Pierwszy powód podałem wyżej, drugim jest przypadający w tym roku jubileusz 20-lecia jej wydania.

„Natychmiastową akcję” przeczytałem, kiedy tylko ukazała się w Polsce, czyli w roku 1997. Była to druga pozycja pióra McNaba, która wpadła w moje ręce. Pierwszą był oczywiście debiut pisarski tego autora, czyli niezapomniany „Kryptonim Brawo Two-Zero„. Czytając „Natychmiastową akcję” miałem lat 11 i byłem absolutnie zafascynowany „Kryptonimem…”. Drugą powieść brytyjskiego autora przeczytałem więc w 2 dni. Do dziś zresztą zajmuje ona bardzo wysokie miejsce w mojej biblioteczce. Choć przeczytana później po wielokroć, nadal wracam do niej z ogromnym sentymentem.

Natychmiastowa akcja” to książka zupełnie inna od wspomnianego „Kryptonimu…”. Podczas gdy debiut McNaba był zapisem jego wspomnień z nieudanego rajdu osławionego patrolu SAS Bravo 2-0 na tyły irackiej armii w 1991 r., druga książka jego autorstwa to opowieść o drodze autora do piaskowego beretu z uskrzydlonym sztyletem, będącego symbolem SAS. A była to droga długa i wyboista, niczym droga wojewódzka nr 677, relacji Łomża-Ostrów Mazowiecka.

SAS-who-dares-wins

Odważny zwycięża

McNab rozpoczyna opowieść od… śmierci. Konkretnie od śmierci swojego znajomego, kumpla z podwórkowej bandy ośmiolatków, wychowujących się na ulicach londyńskiego Peckham. Chłopiec miał pecha, spadł z dachu opuszczonego budynku, do którego wszedł McNab z kolegami. Taki jest początek. A potem… jest tylko lepiej.

Dzieciństwo McNaba przypadło na wczesne lata 70, w dość ubogiej dzielnicy stolicy Anglii. Późniejszy dowódca najsłynniejszego patrolu w historii SAS nie był specjalnie zainteresowany szkołą, co przyznaje bez krygowania się. Koncentrował się raczej na tym, jak poradzić sobie z mniejszą, niż jego rówieśnicy ilością pieniędzy. Zaczęły się więc kradzieże. Najpierw drobne, potem coraz większe. Po drodze było wożenie węgla, lemoniady i inne drobne prace. W końcu limit dobrze zapowiadająca się kariera młodego McNaba-przestępcy skończyła się. Policja dopadła go kiedy wychodził z okradanego mieszkania. Uciekając przed więzieniem trafił do wojska. I to był prawdziwy punkt zwrotny.

„Zaciągnijcie się”, mówili…

McNab dość szybko zorientował się, że pilotem śmigłowca, jak sobie wymarzył, nie zostanie. „Dali mi do rozwiązania prosty test z angielskiego i z matmy. Oblałem. Poradzili mi, żebym się nauczył i wrócił za dwa tygodnie” – wspomina autor. Szybko zdał sobie sprawę, że prawdziwe wojsko niewiele ma wspólnego z kolorowymi plakatami werbunkowymi. Jest za to błoto, zimno, zapach talku, potu i frytury podłej jakości. Oraz pudełka proszku OMO w oknach domów młodych wojskowych małżeństw. OMO, czyli Old-Man-Out; „starego nie ma”. A  także inne atrakcje znane z tej szczególnej formacji mundurowej: przełożeni-idioci, bezsensowne regulaminy i brązowe dresy, które można nosić po kolejnych ćwiczeniach, prowadzących do niczego. McNab miał tego dość. W „Natychmiastowej akcji” opisywał wszystkie te mniejsze i większe wojskowe absurdy regularnej służby, które sprawiły, że zgłosił się na Selekcję do SAS.

Nie wszystko to rozumiałem, czytając jego wspomnienia w wieku 11 lat. Przemawiała jednak do mnie szczerość, z jaką McNab wspominał swoją drogę do SAS. Z pewnością za to trafił do mnie język książki. Prosty, a zarazem jędrny. Niezwykle żywy, potoczysty i nie silący się na skomplikowane figury. To wciąż język prostego (ale nie prostackiego!) chłopaka z Peckham. Skrzący się humorem, często brutalnym i nierzadko nasycony najzwyklejszymi, „prostymi wojskowymi słowy” – dodaje książce niesamowitej wiarygodności. McNab poznał świat wojska od wewnątrz. Kiedy klnie, to na konkrety. Kiedy się śmieje, to z absurdów, oczywiście, ale także z samego siebie. Ale przede wszystkim wspaniale wspomina Selekcję i Kontynuację. I to właśnie, opis tego niebywale trudnego procesu, jest drugą największą siłą książki.

 

Skorpiony i czarne kominiarki

Trening SAS

McNab do Selekcji podchodził dwukrotnie. Opisuje swoją drogą do odznaki z napisem „Odważny zwycięża” niezwykle szczegółowo, a zarazem w sposób, którego nie powstydziliby się najlepszy reporteży. Wyczerpujące marsze w zimnie i ciemności, szaleni Szkoci z kurzajkami na bardzo intymnych miejscach ciała, plejada barwnych postaci, śmierć kursantów w mokrych i zimnych górach Walii… W tej książce wszystko ma swój czas i miejsce. Jest miejsce na zmęczenie, na kilka kufli zimnego Guiness’a z frytkami „na mieście”, jest miejsce na wspomnienia Debbie Harry i Kate Bush („Kiedy śpiewała w telewizji „Wichrowe wzgórza”, cała kompania krzyczała „Na stos czarownicę!” – pisze Anglik).

McNab opowiada o wyczerpującym „tańcu z górą Fan”, ćwiczeniach ze sztuki minerskiej w Malezji (do dziś trzymam się za brzuch ze śmiechu, gdy docieram do tego fragmentu) i… zaprzyjaźnionym skorpionie, którego kuple karmili mielonką. Klnąc, śmiejąc się i płacząc po trosze, McNab opisuje nie tylko drogę do bycia wysoko wykwalifikowanym operatorem jednej z najlepszych jednostek specjalnych świata lecz także swoje dojrzewanie. Tak, jako żołnierza, jak i człowieka.

immediate-action-book-cover2

Nieudane małżeństwa? Proszę. Kumple na śmierć i życie? Są. Wspomnienia Anglii czasów Margaret Thatcher? Oczywiście. „Natychmiastowa akcja” to wspaniały zapis życia społeczności wojskowej Anglii lat 70. i 80. To Anglia toczona przez kryzys i wydostająca się z niego. Anglia walcząca z IRA, jeżdżąca rozpadającymi się Golfami i Fordami Capri. Anglia, za którą McNab przysięgał oddać życie i zdrowie, co zresztą stało się podczas operacji „Pustynna Burza”. Opisywana książka kończy się w momencie wyjazdu autora do Iraku. To jednak zupełnie inna historia, którą powinien znać każdy, kto interesuje się historią jednostek specjalnych. McNab wrócił z irackiej niewoli z wieloma obrażeniami i czymś, co dziś nazwalibyśmy PTSD (ang. posttraumatic stress disorder).

andy-mcnab-203_2570078b

 Czy warto? Co za pytanie…

Dlaczego tak wiele miejsca poświęcam książce, która ukazała się 20 lat temu? Ponieważ, jak zaznaczyłem na wstępie, ta książka zmieniła mnie. To właśni historia „prostego chłopaka z Peckham” zaszczepiła we mnie zainteresowanie wojskowością i wszystkim, co z nią związane. Historia opowiedziana przez Andy’ego McNaba pokazuje, że do służby w tak elitarnej jednostce, jak SAS nie trzeba być Supermanem. Wystarczy dużo samozaparcia, zdecydowania i zakochanie w tej pracy. Bo McNab kochał, to co robi. Służba była u niego na pierwszym miejscu. Choć skrzywdził przez to co najmniej dwie swoje żony, które nie wytrzymywały ciągłej nieobecności męża i jego skupienia na kolejnych kursach. Co jeszcze cenne jest w tej książce? W mojej opinii, „Natychmiastowa akcja” jest lepsza od produkowanych hurtowo w ostatnim czasie wspomnień różnej paści żołnierzy SEAL’s ze względu na szczerość. Nie ma w niej patosu, którym epatowali Chris Kyle czy Mark Owen. Nie ma triady Bóg-Ojczyzna-SEAL’s. McNab mówi o tym, co go drażniło prosto i bez ogródek. O ciężkiej drodze do SAS opowiada w sposób bezpretensjonalny i szczery. W ten sam sposób pisze również o własnej głupocie, która sprawiła, że do Pułku nie dostał się za pierwszym podejściem. To ogromny atut. Właśnie ta prostota sprawia, że do pierwszych dwóch powieści Brytyjczyka wciąż wracam chętniej, niż do „Celu snajpera” Kyle’a czy „Niełatwego dnia” Owena.  I choć dookoła relacji Anglika z patrolu, który uczynił go sławnym narosło wiele mitów, a niektórzy wręcz zarzucali mu kłamstwo, „Natychmiastowa akcja” to w mojej opinii nadal najlepsza książka o siłach specjalnych, jaka została napisana.

Jeżeli nie czytaliście, poszukajcie tej pozycji. W 1997 r. wydał ją „Świat książki”. A jeżeli czytaliście… to idźcie na półkę i jeszcze raz przypomnijcie sobie podryw na Johny’ego Dwrugrzebieniowca albo kurs minerski w Malezji, którego efektem było, że wysadzone drzewo zamiast paść na ziemię „uniosło się w górę jak rakieta i zniknęło z oczu”.

To po prostu bardzo dobra lektura.

Łukasz Maziewski
Dziennikarz. Specjalizacje: polityka międzynarodowa, bezpieczeństwo, obronność

PODOBNE ARTYKUŁY

Z biblioteczki Artura D. #9: „Terroryzm w ujęciu analiz strategicznych”

Z biblioteczki Artura D. #9: „Terroryzm w ujęciu analiz strategicznych” Popular

W ramach cyklu „Z biblioteczki Artura D.” po raz kolejny pojawia się pozycja dotycząca terroryzmu i ponownie w ujęciu mocno naukowym. „Terroryzm w ujęciu analiz strategicznych” to dzieło czworga specjalistów (A. Nowakowska

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #8: „Terroryzm międzynarodowy”

Z biblioteczki Artura D. #8: „Terroryzm międzynarodowy”

Po raz kolejny wracamy z cyklem czytelniczym „Z biblioteczki Artura D.”. Tym razem zapowiadana już poprzednio, recenzja drugiego, uzupełnionego wydania „Terroryzmu międzynarodowego” prof. Tomasza R. Aleksandrowicza. Zwłoka ma swój mały

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #7: „Siedem dni z życia psa”

Z biblioteczki Artura D. #7: „Siedem dni z życia psa”

Po długiej, ponad rocznej przerwie, wracamy z cyklem czytelniczym „Z biblioteczki Artura D.”. Tradycyjnie plan był inny, pojawić się miała recenzja drugiego, uzupełnionego wydania „Terroryzmu międzynarodowego” prof. Tomasza Aleksandrowicza. Terroryzm i

READ MORE
Zapowiedź: Czas strachu Terroryzm – Europa – Polska

Zapowiedź: Czas strachu Terroryzm – Europa – Polska

11 września 2015 r. swoją premierę będzie miała książka autorstwa Artura Dmochowskiego „Czas strachu Terroryzm – Europa – Polska”. Książkowymi rozmówcami autora zostali: prof. nadzw. dr hab. Tomasz Aleksandrowicz, Jacek

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #6: „Szpieg, który wiedział za mało”

Z biblioteczki Artura D. #6: „Szpieg, który wiedział za mało”

Po dobrze ponad półrocznej przerwie wracam do kontynuowania cyklu czytelniczego „Z biblioteczki Artura D.„. Dla niezorientowanych, opisuję w nim książki z własnej biblioteczki, po które w mojej opinii, z różnych

READ MORE
Zrozumieć Pakistan. Radykalizacja, terroryzm i inne wyzwania

Zrozumieć Pakistan. Radykalizacja, terroryzm i inne wyzwania

Analiza geopolitycznego znaczenia Pakistanu, ze szczególnym uwzględnieniem niestabilnej sytuacji wewnętrznej w państwie i jego polityki zagranicznej, ukazująca Pakistan (państwo o potencjale nuklearnym) w kontekście regionalnym jako znaczący element ładu międzynarodowego

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #5: Zbrodnia niedoskonała

Z biblioteczki Artura D. #5: Zbrodnia niedoskonała

Jak się okazuje, nie mam co planować jaką kolejną książkę opiszę w ramach cyklu Z biblioteczki Artura D. Myślałem o innych a w ręce wpadła mi bardzo ciekawa pozycja „Zbrodnia

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #4: „Spowiedź psa”

Z biblioteczki Artura D. #4: „Spowiedź psa”

Z lekkim opóźnieniem, spowodowanym tragicznymi wydarzeniami w Katowicach, przedstawiam kolejny wpis serii Z biblioteczki Artura D. Tym razem przyszła kolej na mieszankę literatury faktu, reportażu, sensacji i wywiadu rzeki. W

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #3: „Polskie służby specjalne”

Z biblioteczki Artura D. #3: „Polskie służby specjalne”

Plan na 3. odcinek „Z biblioteczki Artura D.” był zupełnie inny i zmierzał ku realizacji. Jednakże ostatnie wydarzenia tj. premiera filmu Patryka Vegi „Służby specjalne” oraz zatrzymanie rosyjskich agentów w

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #2: „Encyklopedia Wojskowa”

Z biblioteczki Artura D. #2: „Encyklopedia Wojskowa”

Po pierwszym wpisie z serii Z biblioteczki Artura D. #1: „Czterech„ przyszła pora na wydawnictwo typowo naukowe, encyklopedyczne. Chciałbym przedstawić pozycję z posiadania, której jestem bardzo zadowolony: „Encyklopedia Wojskowa”. „Encyklopedia

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #1: „Czterech”

Z biblioteczki Artura D. #1: „Czterech”

Tak jak pisałem wczoraj w zerowym wpisie cyklu „Z biblioteczki Artura D.”, nie sądziłem, że tak łatwo i tak szybko zdecyduję się, którą książkę wziąć na warsztat jako pierwszą. Aktualna

READ MORE
Z biblioteczki Artura D. #0: wstęp

Z biblioteczki Artura D. #0: wstęp

Jakiś czas temu zostałem niejako wywołany do tablicy na Twitterze. Chodziło o polecenie ciekawych książek w tematyce siły specjalne i służby specjalne. Poleciłem, wysłałem nawet jakieś zdjęcia, w odpowiedzi budująca

READ MORE
Więźniowie polityczni Kremla

Więźniowie polityczni Kremla

Historia Nadiyi Savchenko, do niedawna więźnia politycznego Putina, była jedną z najbardziej medialnych spraw na całym świecie. Dzisiaj, deputowana od partii „Batkiwszczyna” w Radzie Najwyższej Ukrainy Nadiya reformuje kraj, próbuje

READ MORE
Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Pod koniec 2015 r. medialne poruszenie w kraju wyzwoliły słowa podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Tomasza Szatkowskiego o ewentualnej możliwości przekazania Polsce broni atomowej przez USA. Z powodu informacyjnego

READ MORE
Czy Wojsko Polskie budzi grozę?

Czy Wojsko Polskie budzi grozę? Popular

Chcę postawić zdecydowaną i prawdziwą tezę, że Siły Zbrojne RP są bez porównania i bezwzględnie najlepsze w subregionie Europy Środkowo-Wschodniej. Oczywiście, Wojsko Polskie ma wiele słabości na różnych obszarach: od

READ MORE
Cele pokazu siły Putina

Cele pokazu siły Putina Popular

Władze i społeczeństwa państw strefy euroatlantyckiej z niepokojem patrzą na aktualną działalność prezydenta Rosji Władimira Putina. Czy faktycznie należy się obawiać rosyjskich manewrów? Jakie cele przyświecają rosyjskiemu przywódcy? Jak pokazuje

READ MORE
Polska jako jedyna w Europie znacząco zwiększy budżet obronny

Polska jako jedyna w Europie znacząco zwiększy budżet obronny

Sytuacja gospodarcza i pozostające na niezmiennym poziomie budżety państw na obronność powodują, że gospodarka światowa coraz bardziej uniezależnia się od rozwoju sektora wojskowego. Wydatki 50 państw-liderów w dziedzinie obronności będą

READ MORE
Amerykańska tarcza przeciwrakietowa w Europie

Amerykańska tarcza przeciwrakietowa w Europie

W ostatniej dekadzie Stany Zjednoczone kilka razy zmieniały swoje plany dotyczące tzw. „tarczy przeciwrakietowej” w Europie. Wątek ten dotyczył również Polski w 2009 r., kiedy administracja prezydenta Obamy ogłosiła realizację

READ MORE
Nasza Nadiya

Nasza Nadiya Popular

25 maja o godzinie 15:00 ukraińskiego czasu na lotnisku w Kijowie wylądował samolot, który przywiózł naszą Nadije do domu. Ukraiński pilot Nadiya Savchenko, która trafiła do niewoli rosyjskiej, podczas walk

READ MORE
My vs Oni: niewypowiedziana wojna współczesnych czasów

My vs Oni: niewypowiedziana wojna współczesnych czasów

Dramatyczny konflikt na Bliskim Wschodzie spowodował śmierć setki tysięcy ludzi, z których połowa to  były dzieci. Domy większości migrantów są zniszczone, nie mają oni zapewnionych podstawowych warunków do życia. Ci, którym udało

READ MORE
Ukraina vs Rosja: przyszłość ukraińsko-rosyjskich relacji

Ukraina vs Rosja: przyszłość ukraińsko-rosyjskich relacji

Od 2014 roku pomiędzy Rosją, a Ukrainą trwa wojna hybrydowa. Liczne spotkania liderów wielkich mocarstw oraz działania międzynarodowej dyplomacji nie są w stanie rozwiązać konfliktu w Donbasie. Ciągłe negocjacje nie

READ MORE
Operacje humanitarne elementem bezpieczeństwa państwa

Operacje humanitarne elementem bezpieczeństwa państwa

Stosując prosty, dychotomiczny podział  bezpieczeństwa na wewnętrzne i zewnętrzne i jednocześnie nakładając na niego kalkę z interesami i celami narodowymi, możemy łatwo zaobserwować, że wzmacnianie np. poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego poprzez

READ MORE
Tureckie szachy czyli geopolityka XXI wieku

Tureckie szachy czyli geopolityka XXI wieku

Przemyślane działania tureckiego rządu przynoszą oczekiwane skutki, Ankara doskonale wykorzystuje zaistniałe okoliczności do realizacji swych politycznych celów na arenie międzynarodowej, przez co Turcja staje się coraz ważniejszym graczem światowej rozgrywki

READ MORE
Analiza porównawcza mediów rosyjskich, polskich oraz ukraińskich pod kątem sposobu komentowania wojny na wschodzie Ukrainy

Analiza porównawcza mediów rosyjskich, polskich oraz ukraińskich pod kątem sposobu komentowania wojny na wschodzie Ukrainy

Wstęp Ostatnie wydarzenia na Ukrainie stały się początkiem zmian tego państwa. „Rewolucja godności” udowodniła, że naród ukraiński ma silną tożsamość, a państwo ukraińskie jest na drodze do zmian w kierunku

READ MORE
Zmiana stosunków niemiecko-rosyjskich w świetle wydarzeń na Ukrainie 2013 – 2015

Zmiana stosunków niemiecko-rosyjskich w świetle wydarzeń na Ukrainie 2013 – 2015

Wydarzenia na Ukrainie w latach 2013 – 2015 stały się jednym z najcięższych okresów w historii tego państwa. Rewolucja godności, aneksja Krymu i nadal trwająca wojna w Donbasie, stały się

READ MORE
Kryzys w Europie czyli zimnowojenny poker

Kryzys w Europie czyli zimnowojenny poker

Obecnie jesteśmy świadkami największego kryzysu tzw. okresu pozimnowojennego. Kryzysu światowego przez wielkie K, mamy do czynienia z geopolityczną walką wpływów, odradzaniem się mocarstwowych zapędów, falami uchodźców, wielką wędrówką ludów na

READ MORE
Heckler & Koch znów dostarczy broń dla Bundeswehry

Heckler & Koch znów dostarczy broń dla Bundeswehry

Szok i niedowierzanie – pomimo sporów sądowych dotyczących celności flagowej broni Bundeswehry i niewyjaśnionych powiązań pracowników ministerstwa obrony z biznesem, firma Heckler & Koch ponownie została wybrana na dostawcę broni

READ MORE