Słownik terminów bezpieczeństwa dla mediów

Słownik terminów bezpieczeństwa dla mediów

LIP 16, 2015
1693 VIEWS
Słownik terminów bezpieczeństwa dla mediów

Od wielu miesięcy ze względu na sytuację geopolityczną, afery podsłuchowe, destabilizację Ukrainy, zagrożenie terrorystyczne, w tym działalność terrorystów pod szyldami Al-Kaidy oraz tzw. państwa islamskiego, zagadnienie bezpieczeństwa ponownie jest częstym gościem w różnych mediach. Niestety równie często – zwłaszcza gdy tematem zajmują się dziennikarze niebranżowi – pojawiają się dość podstawowe błędy bądź fantazyjne nazwy i sformułowania, będące zapewne wynikiem niewiedzy i uproszczeń.

Tym samym, bez żadnych złośliwości a z czystej troski pozwoliłem sobie na stworzenie może nie tyle słownika co zestawienia i rozróżnienia najczęściej mylonych pojęć, wraz z krótkim komentarzem. Owe uporządkowanie nomenklatury może się przydać nie tylko dziennikarzom, ale wszystkim zainteresowanym szeroko pojętym bezpieczeństwem.

Instytucje i służby

Osobiście najbardziej irytującym mnie błędem popełnianym przez zawodowych dziennikarzy jest przekręcanie nazw własnych, głównie w przypadku służb. Nie mamy może służb mało, ale nie jest ich też tyle co w USA, więc myślę, że przygotowując materiał wystarczy wykorzystać wyszukiwarkę, by znaleźć oficjalny serwis i rozwiać swoje wątpliwości.

Najczęściej w nazwach własnych mylone są Straże ze Służbami. I tak, strażami z nazwy są Straż Graniczna, Straż Ochrony Kolei, (Państwowa / Ochotnicza) Straż Pożarna, (Państwowa) Straż Łowiecka, (Państwowa) Straż Rybacka, Straż Leśna, Straż Parku, Straż Gminna (uwaga: Straż Miejska to forma straży gminnej) oraz Straż Marszałkowska.

Służb mamy zdecydowanie mniej: Służba Celna, Służba Więzienna, Służba Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służba Wywiadu Wojskowego.

I jeszcze uwaga dot. polskiego FBI. Nie ma już Centralnego Biura Śledczego (Komendy Głównej Policji), jest Centralne Biuro Śledcze Policji; właściwy skrót to CBŚP a nie CBŚ.

Funkcjonariusz, żołnierz, agent, szpieg?

Kwestia nazewnictwa członków danej formacji także przysparza wielu problemów. Wydawałoby się np. że z zasady członkowie straży to strażnicy a wcale tak nie jest do końca. Poniżej zestawienie, z pominięciem pracowników obsługi.

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

W ABW w służbie mamy funkcjonariuszy, mówienie czy pisanie o agentach ABW jest błędem. Poprawnym jest określanie pewnych działań ABW jako kontrwywiad cywilny.

Agencja Wywiadu

W wywiadzie cywilnym także mamy funkcjonariuszy. Pamiętajmy, że agent to osoba zwerbowana przez wywiad a prowadzi go oficer wywiadu. Głębokim nietaktem i błędem logicznym jest więc nazywanie funkcjonariuszy AW agentami… Nieprawdą jest także, że Agencja Wywiadu może prowadzić działania wyłącznie poza granicami RP.

Biuro Ochrony Rządu

W BOR służbę pełnią funkcjonariusze. Kiedyś BOR funkcjonowało jako Jednostka Wojskowa 1004, stąd mówiło się o żołnierzach BOR, jednakże w chwili obecnej to błąd.

Centralne Biuro Antykorupcyjne

W CBA mamy także wyłącznie funkcjonariuszy! Agent to nazwa jednego ze stanowisk w CBA, nie jest więc poprawnym nazywanie wszystkich agentami.

Centralne Biuro Śledcze Policji

Służbę w CBŚP pełnią policjanci i tak należy ich nazywać w swoich materiałach, ewentualnie jako funkcjonariuszy CBŚP.

Inspekcja Transportu Drogowego

Inspektorzy

Kontrola Skarbowa

W Urzędach Kontroli Skarbowej pracują inspektorzy i pracownicy kontroli skarbowej. Wszyscy są członkami korpusu Służby Cywilnej, jednak nie służą a pracują i nie są funkcjonariuszami.

Państwowa Straż Łowiecka

Strażnicy

Państwowa Straż Rybacka

Strażnicy

Policja

W Policji najbardziej popularne określenie to funkcjonariusze policji, bądź po prostu policjanci.

Służba Celna

W Służbie Celnej także mamy do czynienia z funkcjonariuszami, poprawne określenie to funkcjonariusze celni czy celnicy.

Służba Kontrwywiadu Wojskowego

Złożona sytuacja, gdyż służbę w SKW pełnią zarówno funkcjonariusze, jak i żołnierze. Jedni i drudzy w takich samych mundurach, wykonują podobne zadania. Najlepiej więc w danej sytuacji dopytać rzecznika prasowego, bądź użyć ogólnego sformułowania kontrwywiad wojskowy.

Służba Więzienna

W SW służbę pełnią funkcjonariusze, często ze względu na wykonywane zadania zwani strażnikami. Najlepiej jednak używać sformułowania funkcjonariusze Służby Więziennej.

Służba Wywiadu Wojskowego

Sytuacja zbieżna do Służby Kontrwywiadu Wojskowego: funkcjonariusze i żołnierze.

Straż Gminna

Jak wspominałem, straże miejskie to tak naprawdę straże gminne a członkowie to strażnicy.

Straż Graniczna

W Straży Granicznej mamy funkcjonariuszy. Żołnierzami byli za czasów Wojsk Ochrony Pogranicza. Funkcjonariuszy Straży Granicznej śmiało można określać jako strażnicy graniczni czy pogranicznicy.

Straż Leśna

Strażnicy

Straż Marszałkowska

Strażnicy

Straż Ochrony Kolei

Funkcjonariusze

Straż Parku

Funkcjonariusze

Straż Pożarna (Państwowa / Ochotnicza)

Strażacy

Żandarmeria Wojskowa

Służę w ŻW pełnią żołnierze, śmiało można ich określać żandarmami (bez: wojskowymi) czy policjantami wojskowymi.

Stopnie, skróty, stanowiska

Bardzo często w podpisach wypowiadających się w telewizji funkcjonariuszy pojawia się jeden błąd dot. skrótu od „sztabowy”. Poprawną formą jest „sztab.” a nie „szt.”, ta druga wersja to skrót od „sztuka”… Nie obrażajmy tych, którzy się dla nas wypowiadają. Pamiętajmy: sierż. sztab, asp. sztab. czy chor. sztab., nigdy sierż. szt.

Co do stopni, niestety drogie Panie, wszystkie mają formę męską. Czy to szeregowy, posterunkowy, sierżant, chorąży czy kapitan, przed żeńskimi nazwiskami zawsze poprawnie będą w tej formie: szeregowy Kowalska czy chorąży Potocka.

Podobna sytuacja jest ze stanowiskami, niezależnie od płci, zawsze będzie to naczelnik, rzecznik, komendant, dowódca.

Mylone bywają także skróty od stopni kapral (kpr.) oraz kapitan (kpt.).

Na koniec akapitu pytanie retoryczne: rzecznicy prasowi są rzecznikami jednostek organizacyjnych czy swoich szefów? To czemu czasem widzę podpis albo słyszę, np.: rzecznik policji…?

I jeszcze błąd, który przydarzył się ostatnio nawet pani premier. Forma „minister MON” nie jest zbyt właściwa, lepiej napisać „minister ON” lub powiedzieć „minister obrony narodowej”.

Komandosi

Komandosi to najczęściej nadużywane słowo wobec każdego zamaskowanego funkcjonariusza publicznego. Nie każdy kto ma kominiarkę, kamizelkę kuloodporną czy długą broń to komandos. I nie każdy nawet chce by tak o nim mówiono czy pisano.

Komandosami przede wszystkim możemy nazywać żołnierzy naszych Wojsk Specjalnych. Forma ta, nawet nie specjalnie pasuje do policyjnych antyterrorystów. Najbezpieczniejszym określeniem na członków czy to wojskowych czy policyjnych pododdziałów specjalnych jest operator. Pamiętajmy jednak, iż operatorzy to członkowie zespołów bojowych. Unormowano także nazewnictwo w Wojskach Specjalnych: JW GROM, JW Formoza, JW Komandosów, JW Agat, JW NIL (JW – Jednostka Wojskowa; skrótowo można: GROM, Formoza, Agat, NIL). Niedopuszczalne jest stosowanie innych form co do nazwy. Są to owszem jednostki specjalne i jest właściwe użycie tego zwrotu w opisie jednostki ale nie w nazwie. Na wojskowych operatorów mówi się także specjalsi.

Kolejnym widocznym problemem jest kwestia nazywania grup bojowych biorących udział w akcji, tu fantazja komentujących sięga czasem zenitu. Najbezpieczniejszym słowem jest chyba pododdział. W przypadku policji sprawa jest prosta. Centralną policyjną jednostką antyterrorystyczną jest Biuro Operacji Antyterrorystycznych (Komendy Głównej Policji), skrót BOA. W terenie, na poziomie województw mamy Samodzielne Pododdziały Antyterrorystyczne Policji, skrót SPAP lub SPAT oraz Sekcje Antyterrorystyczne, skrót SAT. Najbezpieczniej używać form: policyjni antyterroryści czy pododdział antyterrorystyczny. Wszelkie pomysły typu grupa specjalna czy policyjni komandosi nie są najlepsze.

Formy jednostki specjalne możemy użyć do w/w jednostek oraz do jednostki antyterrorystycznej ABW, pozostałe jednostki typu Wydziały Realizacyjne Policji, Straży Granicznej, Kontroli Skarbowej, itp. proponuję opisywać jako jednostki taktyczne.

Służby specjalne

Służby specjalne to te służby, które ustawowo są uprawnione do prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych. Zaliczamy do nich ABW, Agencję Wywiadu, Służbę Wywiadu Wojskowego, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego i Centralne Biuro Antykorupcyjne. To ustawowy zakres działań określa te służby jako służby specjalne a nie noszone kominiarki czy wejścia o 6:00 rano.

Uprawnienia operacyjno-rozpoznawcze posiadają także Wywiad Skarbowy oraz wydzielone komórki Żandarmerii Wojskowej, nie są jednak one traktowane jako służby specjalne.

Ochrona informacji niejawnych

W aspekcie tematu ochrony informacji niejawnych, najczęściej popełniany jest jeden błąd, mylona jest nazwa uprawnienia dostępu do informacji niejawnej. Osoba uprawniona do takiego dostępu otrzymuje poświadczenie bezpieczeństwa a podmiot certyfikat, nigdy odwrotnie.

No i nie istnieje już pojęcie tajemnicy państwowej.

Terroryzm

W tematyce terroryzmu przede wszystkim nie rozróżniane są w mediach pojęcia wzięcia zakładnika a porwanie. Nie będę się rozpisywał, naprawdę wystarczy wziąć to na logikę.

Co  jednak boli to nieświadome legalizowanie przez media bytu tzw. państwa islamskiego. Mój apel: Szanowni dziennikarze, nie piszcie „Państwo Islamskie” a „tzw. państwo islamskie„.

Artur Dubiel
Wydawca Portalu Sztab.org, nauczyciel akademicki, ekspert European Institute for Strategic Studies

PODOBNE ARTYKUŁY

Realpolitik Rzeczypospolitej

Realpolitik Rzeczypospolitej

W pierwszych wersach tego eseju chcę zaznaczyć, że wszystkie zawarte w nim przewidywania odnoszące się do Realpolitik Rzeczypospolitej mogą pojawić się, jeśli Ameryka i Europa przestaną ignorować logikę anarchii międzynarodowej

READ MORE
Jakie interesy ma Polska?

Jakie interesy ma Polska?

Nadrzędny cel strategii zagranicznej Polski to zapewnienie pokoju i dobrobytu narodowi polskiemu. W osiągnięciu tego celu, za sprawę najwyższej wagi, Polska zawsze uważała obronę swojego terytorium. W ostatnich dekadach, po

READ MORE
Gazociąg OPAL a sprawa polska

Gazociąg OPAL a sprawa polska

Pod koniec roku 2016 Polska wnioskowała do Trybunału Sprawiedliwości UE o zawieszenie wykonania kontrowersyjnej decyzji Komisji Europejskiej, która będąc korzystną dla rosyjskiego koncernu Gazprom, stanowiła zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego Europy

READ MORE
Refleksje po 53. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium

Refleksje po 53. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium

Transatlantyckie partnerstwo między Stanami Zjednoczonymi, a Europą przez przeszło 50 lat stanowiło podstawę dla wielkiej strategii USA, czyli zamorskiego równoważenia (więcej o tej strategii: Artur Brzeskot – Jaka strategia może odrodzić

READ MORE
Antidotum na intelektualną truciznę

Antidotum na intelektualną truciznę Popular

Cywilizacja europejska stoi w obliczu konfrontacji z zupełnie nowym zagrożeniem. Na chwile obecną, przegrywa tę konfrontację przede wszystkim na kluczowej płaszczyźnie – intelektualnej. Wyraźnie widoczny jest brak instrumentów skutecznej reakcji

READ MORE
Kultura relacji – II Międzynarodowa Konferencja Naukowa

Kultura relacji – II Międzynarodowa Konferencja Naukowa

W dniach 22-24.02.2017 w gościnnych progach Pałacu i Folwarku Galiny odbędzie się: II Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kultura Pokoju”. Hasło przewodnie tegorocznej konferencji to: „KULTURA RELACJI”. Celem konferencji jest rzeczowa wymiana

READ MORE
Jaka strategia może odrodzić wielkość USA i Polski?

Jaka strategia może odrodzić wielkość USA i Polski?

Po raz pierwszy w najnowszej historii politycznej Stanów Zjednoczonych duża liczba Amerykanów otwarcie zaczęła kwestionować wielką strategię ich kraju. W kwietniu 2016 r. według sondażu Pew 57% obywateli USA wyraziło

READ MORE
Dlaczego przegrana Clinton jest dobrą nowiną dla Polski?

Dlaczego przegrana Clinton jest dobrą nowiną dla Polski?

W Polsce większość publicystów, a nawet niektórzy amerykaniści, kiedy próbowali znaleźć argument przeciwko Hillary Clinton wymieniali przede wszystkim reset między USA i Rosją. W ich mniemaniu był on szkodliwy dla

READ MORE
Waszyngton vs Moskwa: możliwy zwrot o 180 stopni?

Waszyngton vs Moskwa: możliwy zwrot o 180 stopni?

Sondaże przedwyborcze w Stanach Zjednoczonych pokazują, iż kandydat partii republikańskiej Donald Trump ma duże poparcie wśród społeczeństwa amerykańskiego. Mimo ostatnio przegranych debat zajmuje on czołowe miejsce w rankingach politycznych i

READ MORE
Sprawa śmigłowców dla Polski politycznym balonem

Sprawa śmigłowców dla Polski politycznym balonem Popular

Polska scena polityczna a za nią świat mediów żyje niezrealizowanym kontraktem na francuskie śmigłowce Caracal dla polskiej armii. Niestety wszystkie strony – tak naprawdę politycznego i emocjonalnego – konfliktu żyją

READ MORE
Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Pod koniec 2015 r. medialne poruszenie w kraju wyzwoliły słowa podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Tomasza Szatkowskiego o ewentualnej możliwości przekazania Polsce broni atomowej przez USA. Z powodu informacyjnego

READ MORE
Suwerenność przemysłowa

Suwerenność przemysłowa

Streszczenie dla niecierpliwych: NIE CZARUJMY SIĘ! Inspektorat Uzbrojenia jest sformowaną przez Ministra Obrony Narodowej jednostką organizacyjną odpowiedzialną za pozyskiwanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Obecne kierownictwo

READ MORE
Czy Wojsko Polskie budzi grozę?

Czy Wojsko Polskie budzi grozę? Popular

Chcę postawić zdecydowaną i prawdziwą tezę, że Siły Zbrojne RP są bez porównania i bezwzględnie najlepsze w subregionie Europy Środkowo-Wschodniej. Oczywiście, Wojsko Polskie ma wiele słabości na różnych obszarach: od

READ MORE
Turecki EXIT z NATO?

Turecki EXIT z NATO? Popular

Ostatnie relacje Turcji z Rosją a także z USA, a tym samym z NATO, uległy zmianie o 180 stopni. Aby bardziej przybliżyć okoliczności w jakich doszło do zmian, należy przeanalizować

READ MORE
Cele pokazu siły Putina

Cele pokazu siły Putina Popular

Władze i społeczeństwa państw strefy euroatlantyckiej z niepokojem patrzą na aktualną działalność prezydenta Rosji Władimira Putina. Czy faktycznie należy się obawiać rosyjskich manewrów? Jakie cele przyświecają rosyjskiemu przywódcy? Jak pokazuje

READ MORE
Wykorzystywanie śmierci operatora GROM przez polityków

Wykorzystywanie śmierci operatora GROM przez polityków Popular

W dniu dzisiejszym (1 września 2016 r.) posłanka Katarzyna Lubnauer w imieniu partii .Nowoczesna Ryszarda Petru, zażądała od Ministra Obrony Narodowej Antoniego Macierewicza, wyjaśnień w sprawie tragicznej śmierci operatora GROM. Posłanka Lubnauer

READ MORE
Trwa nabór do OS Commando dla kandydatów do Wojsk Specjalnych

Trwa nabór do OS Commando dla kandydatów do Wojsk Specjalnych Popular

Jeszcze tylko miesiąc pozostał zainteresowanym na złożenie wniosku przez kandydatów na żołnierzy Wojsk Specjalnych. 30 września 2016 r. upływa termin dla cywili ubiegających się o przyjęcie do Ośrodka Szkolenia „Commando”

READ MORE
Próba technologizowania twórczości operacyjnej

Próba technologizowania twórczości operacyjnej

Poniższy tekst jest odniesieniem do bardzo ciekawego wątku, wprowadzonego przez Piotra Wrońskiego w artykule „Nowy projekt PiS w przygotowaniu”, który ukazał się na łamach Naszego Dziennika. Technologizowanie operacyjnej pracy twórczej (prowadzenie wywiadu agenturalnego)

READ MORE
Ślepiec w fabryce okularów

Ślepiec w fabryce okularów

Wprowadzenie do obiegu publicznego terminu „Wojna Hybrydowa” jest prawdopodobnie jednym z większych sukcesów „zewnętrznych” specjalistów od prowadzenia działań „nieregularnych”. Z technicznej strony – preparując specoperacje psychologiczne – najpierw opracowuje się

READ MORE
Ustawa antyterrorystyczna – fakty i mity

Ustawa antyterrorystyczna – fakty i mity

Ustawa antyterrorystyczna wzbudza wśród obywateli wielkie emocje. Jak się jednak okazuje, w większości niepotrzebnie gdyż ów emocje podgrzewają głównie politycy, realizując swoje polityczne cele. Najczęściej bazują oni na niskich pobudkach, grając

READ MORE
Szczyt NATO w Rydze? Macierewicz krytykuje dezinformację niemieckich mediów

Szczyt NATO w Rydze? Macierewicz krytykuje dezinformację niemieckich mediów

Szef MON Antoni Macierewicz spotkał się z dziennikarzami po raz pierwszy w miejscu, gdzie w lipcu odbędzie się szczyt NATO, na Stadionie Narodowym. Wyjaśniał, że wszelkie publikacje o przeniesieniu szczytu

READ MORE
Polityczna gra służbami

Polityczna gra służbami

Służby są apolityczne, no przynajmniej z zasady. Podlegają cywilnemu nadzorowi, ba, nawet część z nich jest cywilna. Ów nadzór wynika z zasad funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Jednakże cywilny nadzór to

READ MORE
Wojskowy rytuał salutowania

Wojskowy rytuał salutowania

Stara maksyma mówi, że jak nas widzą tak nas piszą ma szczególne zastosowanie w wojsku. W dzisiejszych czasach kiedy to wystąpienia żołnierzy nie tylko są relacjonowane na żywo ale także

READ MORE
Muzeum tajne przez poufne: 1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Muzeum tajne przez poufne: 1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Mało kto wie o Izbie Pamięci Ofiar Terroru Komunistycznego mieszczącej się w podziemiach siedziby Służby Kontrwywiadu Wojskowego przy ul. Oczki 1. Ta trudna jak na muzeum lokalizacja jest przyczyną, że

READ MORE
Niemieckie błędne koło bezpieczeństwa

Niemieckie błędne koło bezpieczeństwa

Dzisiejsze (2 stycznia 2016 r.), internetowe wydanie Deutsche Welle informuje, iż Niemcy chcą zacieśnić współpracę ze służbami specjalnymi państw trzecich. Jest to pokłosie niedoszłych, sylwestrowych zamachów terrorystycznych w Monachium. W

READ MORE
Służby, uchodźcy, terroryzm, Ukraina, Rosja – rok 2015 na Sztab.org

Służby, uchodźcy, terroryzm, Ukraina, Rosja – rok 2015 na Sztab.org

Kończy się rok 2015, rok wielu wydarzeń i zmian, często tragicznych w skutkach. Na naszych łamach poruszaliśmy wiele tematów będących na ustach świata. Staraliśmy się przedstawiać wydarzenia i fakty nie

READ MORE
Ustawa antyterrorystyczna – konieczność czy nadmuchany balon

Ustawa antyterrorystyczna – konieczność czy nadmuchany balon

Polski rząd zapowiada wprowadzenie pierwszej w historii III RP ustawy antyterrorystycznej, mylonej przez dziennikarzy z zapisami o kontroli operacyjnej. Czy faktycznie potrzebujemy takiej ustawy, czy może wystarczy zmienić Ustawę o

READ MORE
Ochrona interesów RP i UE – relacja i wnioski z seminarium na WSPol

Ochrona interesów RP i UE – relacja i wnioski z seminarium na WSPol

W dniach 9 – 10 listopada 2015 r. na terenie Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie odbyło się międzynarodowe seminarium naukowe „Współpraca organów ścigania i innych instytucji państwowych w zakresie ochrony

READ MORE
Wojna w Donbasie – próba odwrócenia uwagi świata od aneksji Krymu

Wojna w Donbasie – próba odwrócenia uwagi świata od aneksji Krymu

Wojna w Donbasie stała się próbą odwrócenia uwagi świata od aneksji Krymu. Warto rozpatrzyć tą opcję w której wojna w Donbasie – to tylko sposób destabilizacji politycznej oraz ekonomicznej sytuacji

READ MORE