System obrony powietrznej Wisła – siła papieru, siła kalki

System obrony powietrznej Wisła – siła papieru, siła kalki

STY 13, 2015
670 VIEWS
System obrony powietrznej Wisła – siła papieru, siła kalki

Minister obrony narodowej, wicepremier Tomasz Siemoniak bodaj po raz pierwszy tak wyraźnie zasugerował, że decyzja o wyborze przyszłego systemu obrony powietrznej i antyrakietowej dla Polski będzie oparta bardziej na przesłankach politycznych związanych z postawą partnera-dostawcy wobec potencjalnych zagrożeń niż możliwościach konkretnego systemu. Takie postawienie sprawy, jeśli rzeczywiście oddaje nastawienie MON, bezwzględnie faworyzuje ofertę amerykańską: koncernu Raytheon, wspieranego przez rząd Stanów Zjednoczonych.

Wyrzutnia PATRIOT niemieckiej Bundeswehry

fot. Wyrzutnia PATRIOT niemieckiej Bundeswehry

System SAMP/T

fot. System SAMP/T

Poniedziałkowy wywiad Tomasza Siemoniaka dla Rzeczpospolitej dał najmocniejszy dotąd wyraz temu, co między wierszami i wprost padało już kilkukrotnie: decyzja o zakupie nowego systemu obrony powietrznej i antyrakietowej będzie raczej polityczną niż wojskową. Minister wicepremier nie poprzestał na stwierdzeniu, że od polityki przy takich decyzjach trudno uciec – co jest „oczywistą oczywistością” – lecz pospieszył z wytłumaczeniem, jak on tę polityczność decyzji rozumie: „…w tym wypadku decyzja polityczna jest wymierna. Oznacza, że określone państwo jest gotowe wesprzeć swoją ofertę dodatkowymi działaniami”. Akapit wcześniej minister zapewnia, że „na koniec dnia liczy się przede wszystkim meritum, to znaczy, jaka jest oferta”, ale można odnieść wrażenie, że oferta w tym przypadku rozumiana jest jako nie tylko to co jest na papierze, a całość, wraz z polityczną otoczką.

Myślenie strategiczne

Takie myślenie – w odniesieniu do założeń i celów polityki obronnej państwa – ma głęboki sens. System obrony powietrznej i antyrakietowej w przypadku Polski nie jest „jakimś” systemem uzbrojenia, który po prostu można kupić lub zbudować, w oparciu o własny przemysł, naukę i pozyskaną technologię. To system o strategicznym znaczeniu, gwarantujący – na ile jakikolwiek system może to gwarantować – osłonę i przetrwanie w przypadku konfliktu zbrojnego kluczowych zasobów obronnych i państwowych, zwłaszcza w sytuacji niespodziewanej napaści. Jako taki, jeśli nie jest systemem stworzonym i zbudowanym przez rodzimy przemysł – a takich możliwości w zakresie średniego zasięgu w tej chwili nie ma – musi i powinien być oparty o stuprocentowo wiarygodnego dostawcę, który w pełni podziela strategiczną wizję politycznego kierownictwa państwa, jest w stanie elastycznie reagować na nagłe potrzeby uzytkownika systemu a nawet – jak sygnalizuje minister Siemoniak – „wesprze swoją ofertę dodatkowymi działaniami”.

Wiarygodny partner

Mimo tego, że w polskim postępowaniu rozpatrywane są wyłącznie oferty krajów sojuszniczych i zgodnie z wymaganiami MON – wyłącznie systemy operacyjnie użytkowane w armiach krajów NATO – gdy sprawy rozpatrywać na wysokim poziomie politycznym, trudno nie dostrzegać różnic między ofertą francuską a amerykańską. To Amerykanie jako pierwsi, choć rzecz jasna w ramach NATO, zareagowali praktycznie na pogorszenie sytuacji bezpieczeństwa Polski po agresji Rosji na Ukrainę, wysyłając wiosną na rotacyjne ćwiczenia symboliczne siły z baz w Europie, a jesienią – z USA. To Amerykanie w ekspresowym tempie – jak na strandardy FMS – zgodzili się na sprzedaż Polsce pocisków JASSM, mających być jednym z elementów polskiego odstraszania militarnego. To Amerykanie podjęli inicjatywę upewnienia wschodnich członków Sojuszu o gwarancjach bezpieczeństwa wynikających z art.5 Traktatu Waszyngtońskiego i przewidują – mimo redukcji sił w Europie Zachodniej – de facto bezterminową obecność militarną w rejonie basenu Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. O skali i motywacji tych działań można sądzić różnie, na pewno jednak zbiegają się – a miejscami nawet wyprzedzają – polskie i innych sojuszników z regionu oczekiwania w sytuacji zagrożonego poczucia bezpieczeństwa. Na tym tle, zupełnie naturalne z perspektywy polskiej polityki bezpieczeństwa byłoby „powierzenie” strategicznych interesów i zależności sprawdzonemu i dającemu rękojmię partnerowi.

Polityka ponad możliwościami?

Nieco inaczej rzecz może wyglądać, jeśli chodzi o praktyczne zdolności systemu obrony powietrznej i ewentualne korzyści, jakie z obronnego „kontraktu dekady” odnieść ma polski przemysł. Wiele napisano już o technologicznym i koncepcyjnym wieku systemu Patriot i wśród ekspertów trudno spotkać kogoś, kto nie przyzna, że konstrukcja SAMP/T jest technologicznie nowocześniejsza. Jeszcze lepiej oceniane są francuskie propozycje współpracy przemysłowo-technologicznej przy budowie systemu Wisła, choć trzeba przyznać, że i Raytheon robi co może by nadążyć za Francuzami. Ci mają handicap w postaci trwającej osiem lat współpracy z polskim przemysłem branży obronnej i konkretnych umów, zawartych jeszcze przed pierwszą fazą postępowania na system Wisła. Amerykanie, podpisujący teraz na potęgę umowy z polskimi przedsiębiorstwami, przekonują że włączą je w produkcję Patriotów Nowej Generacji, choć jest jasne że nie może to dotyczyć np. pocisków PAC-3. Publikacje amerykańskich mediów branżowych, chętnie w Polsce cytowane, o zmniejszaniu funduszy na modernizację obecnych Patriotów oraz generalnie dyskusja o nowych systemach obrony powietrznej w USA i Europie (zwłaszcza w Niemczech) skłaniają raczej do myślenia o następcy tego systemu – być może na bazie obecnego Patriota i np. systemu MEADS – niż o jego prostej kontynuacji i rozwoju. Dodatkowo, Francuscy konkurenci chętnie wykorzystują znaną z innych umów z Amerykanami frazę o „black-boxach”, rzekomo blokujących wykorzystanie amerykańskiej techniki wojskowej bez zgody Białego Domu.

Francuski problem

Ale to Francuzi mają polityczny rzeczywisty problem. Choć transakcja dostawy okrętów Mistral do Rosji pozostaje od pół roku wstrzymana, francuskie podejście do rosyjskiego zagrożenia jest dalekie od amerykańskiego. W ocenie polskich decydentów – nie ma porównania. Również dlatego, że Francja – mając „bliższy ciału” problem związany z islamskim ekstremizmem i zagrożeniem terrorystycznym – woli na forum Unii Europejskiej promować południowy kierunek debaty o bezpieczeństwie – niż wschodni. Stany Zjednoczone, niewątpliwie wykorzystując kryzys ukraiński dla poszerzenia i utrwalenia obszaru swojej dominacji strategicznej, jako mocarstwo globalne mają większe możliwości i mniejsze ograniczenia. Jeśli tak patrzeć na pozycję przyszłego partnera polskiej obrony powietrznej, wskazanie na Amerykanów wydaje się logiczne i uzasadnione. Co więcej, minister Siemoniak nie próbuje ukrywać, że udział amerykańskich partnerów w budowie systemu obrony powietrznej ma być elementem szerszej układanki. W tym samym wywiadzie minister obrony mówi o stałej – docelowo – obecności wojsk amerykańskich na polskim terytorium oraz planowanym na 2018 rok uruchomieniu bazy systemu obrony antyrakietowej Aegis Ashore w Redzikowie pod Słupskiem. Jeśli połączyć to z inicjatywą Kongresu – ostatecznie poniechaną – wysłania do Polski systemów Patriot lub THAAD dla obrony właśnie tej instalacji, wszystko układa się w spójną całość. Nawet jeśli właśnie to bywa wykorzystywane jako zarzut: że przez swoją obecność Amerykanie niejako „wymuszają” pozyskanie amerykańskiego sprzętu. Na ofertę, a więc na to co na papierze, nakładana jest polityczna kalka.

Czas krytyki, czas dumy

Proponuję jeszcze spojrzeć na to przez pryzmat poprzednich dużych kontraktów obronnych. Ile było głosów krytyki w czasie pozyskiwania samolotów wielozadaniowych. Media, eksperci, w sposób oczywisty lobbyści, przez dwa lata przerzucali się oskarżeniami. Bodaj najwięcej krytyki zebrał samolot, który ostatecznie Polska wybrała – jeszcze bardziej krytykowano zrealizowany przy okazji zakupu offset. Po ponad dekadzie, samoloty F-16C/D Block 52+ są bezsprzecznie dumą polskich sił zbrojnych, właśnie przejdą modernizację oprogramowani a i zostaną dozbrojone pociskami dalekiego zasięgu. Bardzo podobnie – od fali krytyki po poczucie dumy – wyglądała sytuacja z wprowadzeniem do polskiego wojska kołowego transportera opancerzonego firmy Patria, ochrzczonego mianem Rosomaka. Podejrzewam, że jakikolwiek system Polska wybierze, z czasem krytyka siłą rzeczy zamieni się w dumę.

Marek Świerczyński
Analityk i dziennikarz. Specjalizacje: zbrojeniówka, obronność i bezpieczeństwo

PODOBNE ARTYKUŁY

Realpolitik Rzeczypospolitej

Realpolitik Rzeczypospolitej

W pierwszych wersach tego eseju chcę zaznaczyć, że wszystkie zawarte w nim przewidywania odnoszące się do Realpolitik Rzeczypospolitej mogą pojawić się, jeśli Ameryka i Europa przestaną ignorować logikę anarchii międzynarodowej

READ MORE
Jakie interesy ma Polska?

Jakie interesy ma Polska?

Nadrzędny cel strategii zagranicznej Polski to zapewnienie pokoju i dobrobytu narodowi polskiemu. W osiągnięciu tego celu, za sprawę najwyższej wagi, Polska zawsze uważała obronę swojego terytorium. W ostatnich dekadach, po

READ MORE
Gazociąg OPAL a sprawa polska

Gazociąg OPAL a sprawa polska

Pod koniec roku 2016 Polska wnioskowała do Trybunału Sprawiedliwości UE o zawieszenie wykonania kontrowersyjnej decyzji Komisji Europejskiej, która będąc korzystną dla rosyjskiego koncernu Gazprom, stanowiła zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego Europy

READ MORE
Refleksje po 53. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium

Refleksje po 53. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium

Transatlantyckie partnerstwo między Stanami Zjednoczonymi, a Europą przez przeszło 50 lat stanowiło podstawę dla wielkiej strategii USA, czyli zamorskiego równoważenia (więcej o tej strategii: Artur Brzeskot – Jaka strategia może odrodzić

READ MORE
Antidotum na intelektualną truciznę

Antidotum na intelektualną truciznę Popular

Cywilizacja europejska stoi w obliczu konfrontacji z zupełnie nowym zagrożeniem. Na chwile obecną, przegrywa tę konfrontację przede wszystkim na kluczowej płaszczyźnie – intelektualnej. Wyraźnie widoczny jest brak instrumentów skutecznej reakcji

READ MORE
Kultura relacji – II Międzynarodowa Konferencja Naukowa

Kultura relacji – II Międzynarodowa Konferencja Naukowa

W dniach 22-24.02.2017 w gościnnych progach Pałacu i Folwarku Galiny odbędzie się: II Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kultura Pokoju”. Hasło przewodnie tegorocznej konferencji to: „KULTURA RELACJI”. Celem konferencji jest rzeczowa wymiana

READ MORE
Jaka strategia może odrodzić wielkość USA i Polski?

Jaka strategia może odrodzić wielkość USA i Polski?

Po raz pierwszy w najnowszej historii politycznej Stanów Zjednoczonych duża liczba Amerykanów otwarcie zaczęła kwestionować wielką strategię ich kraju. W kwietniu 2016 r. według sondażu Pew 57% obywateli USA wyraziło

READ MORE
Dlaczego przegrana Clinton jest dobrą nowiną dla Polski?

Dlaczego przegrana Clinton jest dobrą nowiną dla Polski?

W Polsce większość publicystów, a nawet niektórzy amerykaniści, kiedy próbowali znaleźć argument przeciwko Hillary Clinton wymieniali przede wszystkim reset między USA i Rosją. W ich mniemaniu był on szkodliwy dla

READ MORE
Waszyngton vs Moskwa: możliwy zwrot o 180 stopni?

Waszyngton vs Moskwa: możliwy zwrot o 180 stopni?

Sondaże przedwyborcze w Stanach Zjednoczonych pokazują, iż kandydat partii republikańskiej Donald Trump ma duże poparcie wśród społeczeństwa amerykańskiego. Mimo ostatnio przegranych debat zajmuje on czołowe miejsce w rankingach politycznych i

READ MORE
Sprawa śmigłowców dla Polski politycznym balonem

Sprawa śmigłowców dla Polski politycznym balonem Popular

Polska scena polityczna a za nią świat mediów żyje niezrealizowanym kontraktem na francuskie śmigłowce Caracal dla polskiej armii. Niestety wszystkie strony – tak naprawdę politycznego i emocjonalnego – konfliktu żyją

READ MORE
Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Dlaczego broń atomowa nie zwiększy bezpieczeństwa Polski?

Pod koniec 2015 r. medialne poruszenie w kraju wyzwoliły słowa podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Tomasza Szatkowskiego o ewentualnej możliwości przekazania Polsce broni atomowej przez USA. Z powodu informacyjnego

READ MORE
Suwerenność przemysłowa

Suwerenność przemysłowa

Streszczenie dla niecierpliwych: NIE CZARUJMY SIĘ! Inspektorat Uzbrojenia jest sformowaną przez Ministra Obrony Narodowej jednostką organizacyjną odpowiedzialną za pozyskiwanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Obecne kierownictwo

READ MORE
Czy Wojsko Polskie budzi grozę?

Czy Wojsko Polskie budzi grozę? Popular

Chcę postawić zdecydowaną i prawdziwą tezę, że Siły Zbrojne RP są bez porównania i bezwzględnie najlepsze w subregionie Europy Środkowo-Wschodniej. Oczywiście, Wojsko Polskie ma wiele słabości na różnych obszarach: od

READ MORE
Turecki EXIT z NATO?

Turecki EXIT z NATO? Popular

Ostatnie relacje Turcji z Rosją a także z USA, a tym samym z NATO, uległy zmianie o 180 stopni. Aby bardziej przybliżyć okoliczności w jakich doszło do zmian, należy przeanalizować

READ MORE
Cele pokazu siły Putina

Cele pokazu siły Putina Popular

Władze i społeczeństwa państw strefy euroatlantyckiej z niepokojem patrzą na aktualną działalność prezydenta Rosji Władimira Putina. Czy faktycznie należy się obawiać rosyjskich manewrów? Jakie cele przyświecają rosyjskiemu przywódcy? Jak pokazuje

READ MORE
Przedwyborcza Francja w relacjach z Rosją

Przedwyborcza Francja w relacjach z Rosją

Marine Le Pen, kandydatka na prezydenta Francji w wyborach 2017 – jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci politycznych Europy. Jej skrajnie prawicowe wypowiedzi dotyczące przyszłości UE, relacji z Rosją albo

READ MORE
Więźniowie polityczni Kremla

Więźniowie polityczni Kremla

Historia Nadiyi Savchenko, do niedawna więźnia politycznego Putina, była jedną z najbardziej medialnych spraw na całym świecie. Dzisiaj, deputowana od partii „Batkiwszczyna” w Radzie Najwyższej Ukrainy Nadiya reformuje kraj, próbuje

READ MORE
Niezrealizowane marzenie Ukrainy

Niezrealizowane marzenie Ukrainy

Po zakończeniu Rewolucji Godności, zmianie elity rządzącej, obaleniu reżimu Janukowicza i usunięciu prorosyjskich marionetek z najwyższych stanowisk państwowych, przeciętny obywatel oczekiwał zmian na lepsze. Każdy chciał, żeby nowa władza przeprowadziła

READ MORE
Holandia walczy z rosyjską propagandą

Holandia walczy z rosyjską propagandą Popular

Holandia zmaga się z negatywnym wpływem rosyjskiej propagandy. Wciąż trwają prace nad niezależnym rosyjskojęzycznym portalem informacyjnym. Jednocześnie Holendrzy przyznają, że walka z rosyjską ‚siłą miękką’ nie jest łatwa.  Państwo znajduje się  pod

READ MORE
Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy

Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy

Polityczne, ekonomiczne, demograficzne i technologiczne bariery ograniczają jakikolwiek sensowny plan poprawy strategii konwencjonalnej NATO. Z kolei nuklearne odstraszanie odgrywa dużo mniejszą rolę w obecnych czasach, co więcej taktyczna broń jądrowa

READ MORE
Nie czołgami, a dyplomacją

Nie czołgami, a dyplomacją

W świetle konfliktu zbrojnego w Donbasie: ciągłych obstrzałów i nowych ofiar wydaje się nierealnym kłaść nacisk na coś innego oprócz uzbrojenia. Cała uwaga społeczeństwa ukraińskiego jest zwrócona na epicentrum konfliktu.

READ MORE