Co Brexit oznacza dla bezpieczeństwa Europy?

Co Brexit oznacza dla bezpieczeństwa Europy?

CZE 26, 2016
2122 VIEWS
Co Brexit oznacza dla bezpieczeństwa Europy?

Widmo Brexitu już nie straszy, ale stanowi fakt historyczny. 24-tego czerwca 2016 r. obudziliśmy się w innej Europie. Choć nie wiemy jeszcze w jakiej. Za mało upłynęło czasu, aby można było to wydarzenie obiektywnie ocenić. Z pewnością stan rzeczywistości, który pojawił się jest niezrozumiały i emocjonalnie trudny do przyjęcia dla opinii publicznej, mediów a nawet samych polityków, którzy pośrednio do tego doprowadzili. Wydaje się, że Brexit odsłonił pięć historycznych prawd od których narody nigdy się nie uwolnią.

Po pierwsze, Wielka Brytania potwierdziła fakt, że system międzynarodowy jest anarchiczny, ale nie w sensie jakiegoś rozdzierającego chaosu lub nieładu. Chodzi tutaj o coś innego, a mianowicie o podstawową zasadę, która mówi nam, że system składa się z suwerennych państw nad którymi nie istnieje żadna centralna władza np. Komisja Europejska. Gdyby region Śląska ogłosił odłączenie od Polski to Warszawa wysłałaby tam odział wojska, który szybko spacyfikowałby lokalnych śmiałków. Gdy Wielka Brytania wychodzi z UE Bruksela milczy, albo wyraża ubolewanie i prosi o nie wpadanie w histerię. Mówiąc wprost w stosunkach międzynarodowych nie istnieje coś takiego jak rząd nad rządami. Nie jesteśmy w stanie zdyscyplinować zdezorientowanego Albionu.

Po drugie wszystkie państwa posiadają – z natury rzeczy – jakieś zdolności militarne, które dają im możliwość szkodzenia lub nawet zniszczenia innych. Wielka Brytania jak mało kto jest posiadaczem takich środków zarówno konwencjonalnych jak i nuklearnych. Państwa z samej swojej genezy są potencjalnie niebezpieczne wobec siebie, szczególnie jeśli chodzi o te, które mają więcej uzbrojenia. Wielka Brytania niewątpliwie do nich należy. Oczywiście to nie oznacza, że Brytyjczycy zaatakują jakieś państwo europejskie, choć kontrola nad ich potencjałem zostanie wydatnie ograniczona – nawet pomimo członkostwa w NATO. Ale nikt nie może wykluczyć, że Wielka Brytania nie wykorzysta swojej potęgi wojskowej do polityki sprzecznej z interesem np. Europy Środkowo-Wschodniej lub nawet Zachodniej jako mocarstwo równoważące geostrategicznych graczy kontynentalnych (Francja, Niemcy, Rosja). To byłby powrót do „koncertu mocarstw” znanej koncepcji, kiedy na mapie politycznej Europy nie było miejsca dla Polski.

Po trzecie państwa nigdy nie mogą być pewne intencji innych państw. Europa zdawała sobie sprawę z groźby Brexitu, podjęto w tej sprawie nawet negocjacje zakończone sukcesem w lutym 2016 r. Jednak wynik referendum jest szokiem. Nie chodzi mi tutaj o to, aby postawić zarzut złych intencji wobec innych, ale w rzeczywistości nie wiemy, co jutro uczynią Holendrzy, Włosi, Francuzi czy w końcu Niemcy. W historii Europy występowało wiele możliwych powodów do wojen, ale żadna ofiara nigdy nie była pewna, jakie motywy stały za decyzją agresora. Działa to również w drugą stronę, intencje mogą szybko ulec zmianie więc dzisiejszy negatywny stosunek Wielkiej Brytanii do UE za dwa lub trzy lata, po zbilansowaniu strat i zysków, może być całkowicie inny. W każdym razie niepewność wobec zamiarów jest nieuchronna. To oznacza, że jedne narody nie mają nigdy pewności czy drugie nie posiadają wobec nich szkodliwych lub nawet ofensywnych planów (vide: Rosja – Ukraina 2014 r.).

Po czwarte celem każdego państwa jest przetrwanie. Wielka Brytania chce zachować za wszelką cenę swoją integralność terytorialną i suwerenność. Brytyjczycy chcą posiadać wpływ na swój porządek polityczny i społeczno-gospodarczy. Słowo „przetrwanie” dominuje nad innymi motywami. Wielka Brytania uważa, że coraz bliższy związek z UE tzw. ever closer union nie pozwoli im zachować autonomicznej pozycji. Aby państwa mogły prowadzić własną politykę najpierw muszą istnieć, dlatego z punktu widzenia genezy i historii narodów bezpieczeństwo jest najważniejsze, dopiero później występują inne interesy, i cele związane z rozwojem, dobrobytem, prestiżem i wpływami. Tak jak w życiu człowieka najważniejsze jest „być”, aby później „robić”.

Po piąte, państwa są to racjonalne podmioty. Zarówno Wielka Brytania jak i Polska są świadome zewnętrznego otoczenia i myślą strategicznie, czyli jak przetrwać w niesprzyjających warunkach. Tak więc Londyn jak i Warszawa, oraz pozostałe stolice w Europie, bez przerwy analizują wpływ swojego własnego działania na zachowanie innych i odwrotnie jak zachowanie pozostałych wpłynie na strategię Wielkiej Brytanii i Polski. Rządy poświęcają dużo uwagi i czasu na to jakie wystąpią długoterminowe i krótkoterminowe konsekwencje ich aktywności i reaktywności. Zmierzam do tego, że rząd brytyjski przed podjęciem decyzji o referendum musiał mieć pewność, że nawet wyjście UK z UE nie spowoduje stagnacji gospodarczej czy nawet upadku państwowości Wielkiej Brytanii. W podobnej sytuacji powinien być rząd polski, w końcu Brexit w wartościach relatywnych uderzy najbardziej w Polskę i jej obywateli. Choć po słowach szefa MSZ W. Waszczykowskiego, że będzie się modlił za pozostaniem Wielkiej Brytanii w UE można mieć wątpliwości, czy mamy plan „B”?. W każdym razie modlitwy nie zostały wysłuchane.

Jestem przeciwnikiem Brexitu uważam, że UK nie wyjdzie to na zdrowie, ale podziwiam styl i jakość brytyjskiej demokracji oraz jej organizację. Samo zliczenie głosów w kraju o populacji dwukrotnie większej niż w Polsce w kilka godzin po zamknięciu lokali referendalnych powinno poskromić komentarze niektórych polskich polityków na temat stylu i metody sprawowania władzy na Wyspach. W sensie atawistycznej geopolityki Wielka Brytania będzie teraz trochę przypominać Japonię, wyrzuconego wieloryba na brzeg plaży, zdezorientowanego, dogorywającego i być może nawet niebezpiecznego dla postronnych spacerowiczów. Z pewnością taki stan nie będzie sprzyjał Zachodniej Wspólnocie Bezpieczeństwa ani w wewnętrznych ani w zewnętrznych stosunkach. W swoim czasie NATO przeżywało podobny kryzys egzystencjalny, kiedy Francja wycofała się ze zintegrowanej struktury wojskowej w latach 1966-67 r. Wówczas remedium stanowiło przeniesienie siedziby tej instytucji do Belgii i tzw. „Raport Harmela” – strategia elastycznego reagowania. Po długich latach w 2009 r. Francja powróciła do Sojuszu w 60 rocznicę jego powstania. Wyrażam jedynie nadzieję, że Brytyjczycy będą potrzebowali dużo mniej czasu, aby dojrzeć do tej samej decyzji.

Artur Brzeskot
Absolwent Uniwersytetu Szczecińskiego Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych oraz Katedry Badań nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert European Institute for Strategic Studies. Zainteresowania: stosunki międzynarodowe teoria i praktyka

PODOBNE ARTYKUŁY

5 rubli czy 5 minut?

5 rubli czy 5 minut?

Projekcja siły wirtualnej Gangster – im jest słabszy, tym bardziej pręży muskuły i groźniej chce wyglądać. To książkowy przykład psychologicznej zależności, w której deficyt siły realnej rekompensuje projekcja siły wirtualnej.

READ MORE
Mity i fakty: ZAPAD 2017

Mity i fakty: ZAPAD 2017

Ćwiczenia wojskowe ZAPAD 2017, które odbędą się na Białorusi we wrześniu przyciągają coraz większą uwagę krajowej i zachodniej prasy. Według napływających doniesień można odtworzyć trzy scenariusze rosyjsko-białoruskich manewrów. Pierwszy, to

READ MORE
ZSRR 2.0

ZSRR 2.0

Trójkąt przyczynowo – skutkowy Początek współczesnej fali terroru, który coraz skuteczniej paraliżuje europejską cywilizację datuje się na rok 2015. Dlaczego ta tendencja nie rozpoczęła się np. w 2013 roku? Wiele

READ MORE
Dehumanizacja lub eliminacja

Dehumanizacja lub eliminacja

Schengen Wyobraźmy sobie eksperyment intelektualny, w którym mieszkając w wielkim bloku mieszkalnym, godzimy się zdjąć drzwi od wszystkich mieszkań – dopuszczając swobodne przemieszczanie się wszystkich (nie tylko lokatorów bloku, ale

READ MORE
Jak osiodłać nuklearną błyskawicę?

Jak osiodłać nuklearną błyskawicę?

W ostatnich miesiącach cały świat doświadcza gorącej debaty, jaki jest najlepszy sposób dla Waszyngtonu i Seulu, aby odpowiedzieć na nuklearną aktywność Kim Dzong Una. Stany Zjednoczone uszczelniają i tak już

READ MORE
Gra w „Dwa ognie”

Gra w „Dwa ognie”

Terroryzm ewoluuje. Jego najokrutniejsza forma dotąd na szczęście nie dotarła do Polski, i jest duże prawdopodobieństwo, że w takiej formie w jakiej występuje w krajach Europy zachodniej, do Polski nie

READ MORE
Analitycy od „wojen informacyjnych” pilnie poszukiwani!

Analitycy od „wojen informacyjnych” pilnie poszukiwani!

Sytuacja społeczno – polityczna w Polsce w ostatnim czasie przyciąga ponadstandardową uwagę zarówno niemieckich publicystów, ekspertów od „spraw polskich”, jak też niektórych niemieckich polityków. Pewna część ich publicznych wypowiedzi może

READ MORE
O rosyjsko – chińskich manewrach na Bałtyku

O rosyjsko – chińskich manewrach na Bałtyku

U schyłku lipca na wodach Morza Bałtyckiego odbyły się wspólne manewry flot wojennych Federacji Rosyjskiej oraz Chińskiej Republiki Ludowej. Ćwiczenia trwały w dniach 24 – 28 lipca. Oba mocarstwa postanowiły

READ MORE
Internet w Korei Płn. tylko dla elit

Internet w Korei Płn. tylko dla elit

Firma Recorded Future w okresie 01.04-06.07.2017r. przeprowadziła badanie aktywności użytkowników sieci zarejestrowanych na terenie Korei Północnej. Jak wynika z badań otwartej przestrzeni internetowej w Korei Północnej używają wyłącznie elity polityczne

READ MORE
Wystąpienie Trumpa – lekcja dla świata zachodniego

Wystąpienie Trumpa – lekcja dla świata zachodniego

Wymiar ekonomiczny – czy tylko? Wizyta Prezydenta Stanów Zjednoczonych, Donalda Trumpa to oprócz charakteru politycznego przekazanie pewnego sygnału politycznego. Stanowiła ona także drogowskaz dla świata i cywilizacji zachodniej. Można się zgadzać

READ MORE
Europy raj utracony

Europy raj utracony

Wizyta prezydenta USA w Polsce w dniach 5-6 lipca 2017 r., nie potwierdziła tezy, że Ameryka będzie ograniczała swoje zaangażowanie w Europie i NATO. Jednak to nie Trump będzie decydował,

READ MORE
Przychody branży obronnej i lotniczej

Przychody branży obronnej i lotniczej

W 2016 roku przychody przemysłu lotniczego i wojskowego w ujęciu globalnym wyniosły 674,4 mld dolarów i były o 2,4 proc. wyższe niż rok wcześniej. Sektor wzrost ten zawdzięcza przede wszystkim

READ MORE
Józef Piłsudski a wojna niemiecka: idealizm vs realizm

Józef Piłsudski a wojna niemiecka: idealizm vs realizm

Józef Piłsudski był jednym z największych realistów w historii Polski XX w. Wraz z innymi realistami II Rzeczypospolitej brał pod uwagę zarówno wojnę, jak i pokój z III Rzeszą. Świadczy

READ MORE
Menu bezpieczeństwa narodowego dla Polski

Menu bezpieczeństwa narodowego dla Polski

W zeszłym tygodniu opinia publiczna poznała tzw. jawną część dokumentu Koncepcja Obronna Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: KORP) opracowaną przez resort obrony przy udziale szerokiego grona polityków, urzędników, wojskowych i specjalistów z

READ MORE
Realpolitik Rzeczypospolitej

Realpolitik Rzeczypospolitej

W pierwszych wersach tego eseju chcę zaznaczyć, że wszystkie zawarte w nim przewidywania odnoszące się do Realpolitik Rzeczypospolitej mogą pojawić się, jeśli Ameryka i Europa przestaną ignorować logikę anarchii międzynarodowej

READ MORE